Będzie lista sprawdzonych wykonawców w „Czystym Powietrzu”

Prezes NFOŚiGW przekazała, że prace nad przygotowaniem listy sprawdzonych wykonawców mają zakończyć się do końca pierwszego kwartału 2026 r., a jej uruchomienie planowane jest w drugim kwartale przyszłego roku. Lista ma stanowić podpowiedź dla beneficjentów programu „Czyste Powietrze” i wskazywać firmy rzetelne, posiadające doświadczenie w realizacji inwestycji termomodernizacyjnych.

Jak podkreśliła Zawadzka-Stępniak, celem jest ułatwienie wyboru wykonawcy osobom mniej zorientowanym na rynku usług budowlanych i energetycznych. Lista nie będzie miała charakteru obowiązkowego – beneficjenci nadal będą mogli korzystać z usług firm spoza zestawienia, bez ryzyka obniżenia wysokości dotacji.

Kryteria i zasady funkcjonowania listy

Lista przygotowywana jest przez NFOŚiGW we współpracy z Instytutem Ochrony Środowiska oraz resortem klimatu i środowiska, przy wsparciu Banku Światowego. Obecnie trwają prace nad określeniem kryteriów, jakie będą musiały spełnić firmy, aby znaleźć się w zestawieniu.

Jak zaznaczyła prezes Funduszu, kryteria te mają być maksymalnie obiektywne i oparte m.in. na liczbie zrealizowanych inwestycji, liczbie poprawnie rozliczonych wniosków w programie oraz czasie funkcjonowania firmy na rynku. Celem jest wyeliminowanie podmiotów nierzetelnych i ograniczenie ryzyka oszustw wobec beneficjentów.

Lista jako wsparcie, nie obowiązek

Szefowa NFOŚiGW podkreśliła, że lista nie będzie miała charakteru obligo, w przeciwieństwie do listy ZUM stosowanej w przypadku pomp ciepła i kotłów na biomasę. Wybór wykonawcy spoza listy nie będzie skutkował żadnymi sankcjami ani zmniejszeniem poziomu dofinansowania.

Według niej lista ma pełnić przede wszystkim funkcję informacyjną – beneficjenci będą mogli sprawdzić, czy dana firma ma doświadczenie w realizacji i rozliczaniu inwestycji w ramach „Czystego Powietrza”, a następnie samodzielnie zdecydować o współpracy.

Bon na audyt energetyczny i zmiany w programie

Prezes Funduszu zwróciła również uwagę na barierę, jaką dla części beneficjentów stanowi konieczność przeprowadzenia i sfinansowania audytu energetycznego przed przystąpieniem do programu. Choć audyt jest obecnie refinansowany w ramach dotacji, wymaga wcześniejszego poniesienia kosztów.

– Otrzymujemy sygnały z wojewódzkich funduszy i samorządów, że to istotny problem. Dlatego w pierwszym kwartale 2026 r. planujemy uruchomić odrębne finansowanie audytów – poinformowała Zawadzka-Stępniak. „Bon na audyt” miałby być realizowany za pośrednictwem gmin.

Przypomnijmy, że nowa odsłona programu „Czyste Powietrze” ruszyła z końcem marca 2025 r., po czteromiesięcznej przerwie spowodowanej wykrytymi nieprawidłowościami. Reforma wprowadziła m.in. zasadę jednej dotacji na jeden dom, obowiązek wykazania minimum trzyletniego prawa własności do nieruchomości (z wyjątkiem spadków), limity kosztów kwalifikowanych oraz konieczność przeprowadzenia audytu energetycznego przed termomodernizacją i przedstawienia świadectwa charakterystyki energetycznej po jej zakończeniu. Wcześniej o planach stworzenia listy sprawdzonych wykonawców informował  wiceminister klimatu Krzysztof Bolesta.