Narodowa debata o bezpieczeństwie klimatycznym

W sali Kolumnowej Sejmu zebrali się naukowcy, politycy, w tym ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska, wicemarszałek Senatu Magdalena Biejat oraz przedstawiciele organizacji społecznych dyskutują o potrzebie oparcia polityki państwa na faktach naukowych i przygotowaniu Polski na skutki zmian klimatu.

Podczas otwarcia spotkania marszałek Sejmu Włodzimier Czarzasty podkreślał, że zmiana klimatu bezpośrednio zagraża życiu, zdrowiu i portfelom obywateli. Zaznaczył, że skutki zmian klimatycznych są widoczne w codziennym życiu. Wspomniał o powodzi na południu Polski sprzed dwóch lat oraz fali upałów z minionych tygodni.

Według niego kluczowe jest zarówno spowalnianie zmian klimatycznych, jak i przygotowanie państwa na ich skutki. – Wiemy, że nie sprawimy, aby ekstremalne zjawiska pogodowe przestały wystąpić. Możemy jednak zdecydować, czy spowolnimy tempo tych zmian i czy państwo będzie na nie przygotowane. (…) To wszystko kosztuje, ale brak działania też ma swoją cenę – powiedział marszałek Sejmu.

Skutki finansowe i sprawiedliwa transformacja

– To koszty odbudowy domów i dróg po powodzi, straty po suszy, skutki upałów. Ostatecznie ten rachunek i tak trafia do ludzi. I dlatego transformacja musi być nie tylko skuteczna, ale też sprawiedliwa. Nie można jej kosztów przerzucać przede wszystkim na ludzi o niższych dochodach. Polityka klimatyczna, która nie bierze pod uwagę sytuacji zwykłych ludzi, sama dostarcza argumentów tym, którzy chcą ją ośmieszyć – ocenił.

Dodał również, że próby przekazywania rozwiązań bez wcześniejszego przekonania do nich społeczeństwa sprzyjają wzrostowi populizmu.

– Spotykamy się przede wszystkim po to, żeby szukać rozwiązań. Mam nadzieję, że efektem dzisiejszej debaty będą konkretne rekomendacje, a wiedza i doświadczenie zgromadzonych tutaj osób przełożą się na realne działania – powiedział marszałek Sejmu.

Wyzwania hydrologiczne i zmiany w polskich lasach

Eksperci obecni na spotkaniu zwracali uwagę na fizyczne skutki ocieplenia klimatu w Polsce, takie jak noce tropikalne (gdy temperatura nie spada poniżej 20 stopni Celsjusza) oraz problem z dostępem do wody.

Prezes Polskiej Akademii Nauk prof. Marek Konarzewski wskazał na błędy w gospodarce wodnej. Wyjaśnił, że ok. 400 tys. km rowów melioracyjnych w Polsce służy głównie do odwadniania terenu zamiast do zatrzymywania wody w krajobrazie. Ostrzegł również przed zmianami w strukturze polskich lasów. – Nasze lasy (…) za lat 50 będą wyglądały zupełnie inaczej. Nie będziemy tam mieli sosny, nie będziemy mieli świerka, nie będziemy mieli tego, do czego jesteśmy w tej chwili przyzwyczajeni – powiedział Konarzewski.

Perspektywa międzynarodowa i plany na przyszłość

W trakcie debaty zaprezentowano wypowiedź dyrektora Poczdamskiego Instytutu Badań nad Wpływem Klimatu Johana Rockströma. Poinformował on, że w tym roku doświadczyliśmy fali upałów, która pochłonęła ponad 10 tys. żyć. Wspomniał też o setkach tysięcy ludzi, którzy musieli opuścić swoje domy w wyniku pożarów we Francji i Hiszpanii. – Dewastujące skutki społeczno-gospodarcze i cierpienie ludzi w tym roku, w roku 2026, są bardzo prawdopodobnie łagodnym zjawiskiem w porównaniu z tym, z czym przyjdzie nam się zmierzyć w najbliższej przyszłości. Będzie gorzej, zanim potencjalnie stanie się lepiej – powiedział Rockström.

Przedstawicielka organizatorów debaty Katarzyna Wiekiera (Pracownia na rzecz Wszystkich Istot) poinformowała, że wzorem dla wydarzenia były podobne spotkania w innych krajach Europy, np. w Wielkiej Brytanii czy Francji, które doprowadziły do zmian w prawie.

Dr hab. Zbigniew Karaczun z Koalicji Klimatycznej dodał, że naukowcy i działacze chcą przekazać rekomendacje politykom i monitorować ich wdrażanie.

Narodowa debata o bezpieczeństwie klimatycznym Polek i Polaków organizowana jest przez Komitet ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk we współpracy z Pracownią na rzecz Wszystkich Istot, Koalicją Klimatyczną oraz Państwową Radą Ochrony Przyrody. Patronat nad debatą objęli Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty oraz Prezes Polskiej Akademii Nauk prof. Marek Konarzewski.