Dworzec w Mikołowie wpisany do rejestru zabytków. Co z planami PKP?

Decyzja o wpisaniu dworca kolejowego w Mikołowie do rejestru zabytków oznacza istotną zmianę w sytuacji obiektu, którego przyszłość od dłuższego czasu budziła zainteresowanie mieszkańców i lokalnych władz. W uzasadnieniu decyzji wojewódzki konserwator zabytków zwrócił uwagę na wyjątkowe walory architektoniczne budynku.

„Wartość artystyczna omawianego budynku dworca wynika z jego oryginalności, w której uwidaczniają się tendencje czerpiące inspiracje zarówno z lokalnej architektury historycznej, jak i ówcześnie panujących w architekturze trendów” – wskazano w uzasadnieniu.

Postmodernistyczny dworzec z 1993 roku

Dworzec kolejowy w Mikołowie został oddany do użytku w 1993 r. Projekt budynku powstał jeszcze w latach 80. XX wieku, a jego autorem był architekt Jerzy Bierwiaczonek. Obiekt reprezentuje architekturę postmodernistyczną. Wyróżniają go asymetryczna bryła, geometryczne formy oraz charakterystyczna elewacja wykonana z cegły w dwóch kolorach.

Zdaniem konserwatora budynek ma nie tylko wartość artystyczną, ale również historyczną i naukową. Stanowi świadectwo rozwoju infrastruktury kolejowej w końcowym okresie PRL oraz przemian architektonicznych zachodzących na przełomie lat 80. i 90. „Jest to jeden z ostatnich w Polsce obiektów dworcowych, którego realizacja rozpoczęła się jeszcze przed transformacją ustrojową” – podkreślono w uzasadnieniu.

Konserwator zwrócił również uwagę, że pomimo nietypowej formy budynek harmonijnie wpisuje się w otaczającą zabudowę i nie dominuje nad przestrzenią miejską.

PKP planowały rozbiórkę dworca

Wpis do rejestru zabytków ma szczególne znaczenie w kontekście wcześniejszych planów PKP. Kolejowa spółka zamierzała wyburzyć istniejący budynek i zastąpić go nowym obiektem w ramach programu „Dworce Przyjazne Pasażerom”. Plany te przedstawiono w 2025 r. PKP argumentowały, że dotychczasowy dworzec jest w złym stanie technicznym i nie spełnia współczesnych standardów obsługi podróżnych.

W odpowiedzi Stowarzyszenie Ochrony Architektury Powojennej wystąpiło z wnioskiem o objęcie obiektu ochroną konserwatorską. Celem było zachowanie budynku będącego charakterystycznym przykładem architektury końca XX wieku.

„Ochrona przedmiotowego obiektu na podstawie wpisu do rejestru zabytków jest działaniem koniecznym i potrzebnym, zarówno z uwagi na jego szczególne walory zabytkowe, jak również w kontekście ewentualnego remontu i przebudowy dworca” – zaznaczył konserwator.

Co dalej z dworcem w Mikołowie?

Poczekalnia mikołowskiego dworca została zamknięta dla pasażerów w 2012 r. W kolejnych latach w budynku funkcjonowały jeszcze lokale handlowe i usługowe. Samorząd Mikołowa podejmował starania zarówno o przejęcie obiektu, jak i o przywrócenie jego funkcji związanych z obsługą podróżnych.

Wpis do rejestru zabytków nie wyklucza przeprowadzenia remontu czy modernizacji dworca, ale oznacza konieczność uwzględnienia wymogów ochrony konserwatorskiej. Decyzja nie kończy jednak postępowania. PKP mają prawo odwołać się od rozstrzygnięcia wojewódzkiego konserwatora zabytków do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Na razie nie wiadomo, w jaki sposób spółka zamierza dostosować swoje plany inwestycyjne do nowej sytuacji. PAP zwróciła się do PKP z pytaniami dotyczącymi przyszłości dworca. Dalsze losy obiektu pozostają więc otwarte.