Polska produkuje RDF, ale jego potencjał energetyczny znika za granicą

Podczas tegorocznych targów POLECO w Poznaniu jednym z ważnych tematów branżowych dyskusji było transgraniczne przemieszczanie odpadów. Dla producentów paliw alternatywnych to kwestia szczególnie istotna, ponieważ znacząca część wytwarzanego w Polsce RDF znajduje odbiorców za granicą.

Jak wskazuje Katarzyna Wolny-Tomczyk, jeden z członków ZPPOB eksportuje aż połowę swojej produkcji. Nie wynika to jednak z braku zainteresowania krajowym rynkiem, lecz z niewystarczających możliwości zagospodarowania paliwa w polskich instalacjach. – Odpady mają ogromny potencjał energetyczny. Jeżeli mamy ten potencjał energetyczny, mamy ogromny potencjał finansowy. Te pieniądze wyjeżdżają z kraju – podkreśla prezes związku.

Współspalanie RDF z węglem szansą dla rynku

Jednym z rozwiązań, na które liczy branża, jest umożliwienie tymczasowego współspalania paliwa z odpadów z węglem. Propozycja, o której mówi Katarzyna Wolny-Tomczyk, dotyczy zagospodarowania około 500 tys. ton RDF rocznie. Choć nie rozwiązałoby to całkowicie problemu nadwyżek paliwa, mogłoby przynieść rynkowi odczuwalną ulgę. Pozwoliłoby również zatrzymać w kraju część potencjału energetycznego, który obecnie wykorzystywany jest za granicą.

Prezes związku podkreśla jednak, że docelowym rozwiązaniem pozostaje rozwój infrastruktury termicznego przekształcania odpadów. Bez nowych instalacji Polska nadal będzie uzależniona od zagranicznych odbiorców RDF.

DIWASS ma zakończyć erę papierowych procedur

Duże nadzieje przedsiębiorcy wiążą z systemem DIWASS, który cyfryzuje procedury transgranicznego przemieszczania odpadów. Zdaniem Katarzyny Wolny-Tomczyk to zmiana, na którą branża czekała od dawna.

Elektroniczny obieg dokumentów ma usprawnić wydawanie zgód, przyspieszyć wymianę informacji i zwiększyć przejrzystość transportów. To ostatnie ma szczególne znaczenie w kontekście przeciwdziałania nielegalnemu przemieszczaniu odpadów. System nie jest jeszcze doskonały i wymaga kolejnych usprawnień, ale przedstawiciele branży pozytywnie oceniają kierunek zmian.

Jednym z największych problemów pozostaje czas oczekiwania na zgody Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Jeszcze kilka lat temu procedura zajmowała trzy–cztery miesiące, później wydłużyła się nawet do roku.

Obecnie przedsiębiorcy liczą na poprawę. Prezes związku pozytywnie ocenia dialog z GIOŚ i zwiększenie zasobów kadrowych przeznaczonych do obsługi transgranicznego przemieszczania odpadów. Podczas POLECO poinformowano o oddelegowaniu do tych zadań dziesięciu osób. Celem jest powrót do sytuacji, w której przedsiębiorcy otrzymują zezwolenia w ciągu kilku, a nie kilkunastu miesięcy.

Cyberbezpieczeństwo: branża wciąż ma zaległości

Kolejnym wyzwaniem dla sektora komunalnego jest dostosowanie się do wymagań dotyczących cyberbezpieczeństwa i odporności podmiotów krytycznych.

Podczas prowadzonej przez Katarzynę Wolny-Tomczyk debaty na POLECO zwrócono uwagę, że wiele przedsiębiorstw nie zdaje sobie sprawy z obowiązków, które mogą wynikać dla nich z przepisów NIS2 i CER. Dotyczy to nie tylko gospodarki odpadami, lecz również sektora wodociągowego i energetycznego. Problemem jest zarówno niedostateczna znajomość regulacji, jak i brak świadomości zagrożeń wśród pracowników.

Związek prowadzi działania informacyjne, zachęcając przedsiębiorców do analizy przepisów oraz wyjaśniania z właściwymi resortami, jakie obowiązki ich dotyczą. Jak wynika z branżowych dyskusji, szczególnie istotne jest odpowiednie przygotowanie personelu, ponieważ czynnik ludzki pozostaje jednym z najsłabszych elementów systemów bezpieczeństwa.

Na nową spalarnię trzeba czekać nawet osiem lat

Rozbudowę krajowego systemu energetycznego wykorzystania odpadów utrudniają długotrwałe procedury inwestycyjne. Według Katarzyny Wolny-Tomczyk czas potrzebny na przygotowanie i realizację inwestycji znacząco się wydłużył. – Teraz tak naprawdę nie znam spalarni, która powstała w mniej niż osiem lat – wskazuje.

W ocenie prezes związku konieczne jest zarówno usprawnienie procesów administracyjnych, jak i zapewnienie wsparcia finansowego dla nowych inwestycji. Ważną rolę mógłby tu odegrać Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej poprzez uruchomienie kolejnego programu dofinansowania budowy instalacji.

Nie mniej istotna pozostaje edukacja mieszkańców. Obawy społeczne nadal utrudniają realizację przedsięwzięć, mimo że nowoczesne instalacje są wyposażone w systemy ciągłego monitorowania emisji i umożliwiają produkcję energii elektrycznej oraz ciepła.

Paliwo jest, brakuje możliwości jego wykorzystania

Katarzyna Wolny-Tomczyk przekonuje, że polscy producenci RDF dysponują odpowiednimi technologiami i doświadczeniem. Potrafią wytwarzać paliwo o wysokiej jakości i powtarzalnych parametrach, które znajduje odbiorców na europejskim rynku. Problemem pozostaje jednak niewystarczająca liczba krajowych instalacji zdolnych wykorzystać jego potencjał energetyczny.

Rozwiązaniem mogłoby być połączenie działań krótkoterminowych, takich jak dopuszczenie współspalania RDF z węglem, z długofalowym programem rozbudowy infrastruktury termicznego przekształcania odpadów. Bez takich zmian eksport paliw alternatywnych nadal pozostanie dla wielu przedsiębiorców koniecznością, a potencjalne korzyści energetyczne i ekonomiczne będą wykorzystywane poza Polską.