Branża biogazowa za ustawą sieciową

Gdy pojawił się projekt już teraz obowiązującej ustawy sieciowej, jako prezes UPEBBI ogłosiłem cztery uwagi co do projektowanej nowelizacji Prawa energetycznego, czyli tzw. ustawy sieciowej będącej częścią pakietu antyblackoutowego:

1) dobrze, że pojawia się projekt de facto wypracowany w Polskich Sieciach Elektroenergetycznych, mający uporządkować przyłączanie OZE do sieci. Jest to niezbędnym warunkiem udanej transformacji energetycznej (choć przewrotnie można zauważyć, że w różnych oficjalnych komunikatach najpierw gorąco zaprzecza się destabilizacji sieci przez pogodozależne OZE jako przyczynie blackoutu, by następnie słusznie zaproponować ustawę mającą zapobiegać tej destabilizacji);

2) na pewno trzeba szukać konsensusu pomiędzy operatorem sieci przesyłowej i operatorami sieci dystrybucyjnych a tymi inwestorami, w szczególności krajowymi z polskim kapitałem, których interesy są zagrożone przez rygorystyczne regulacje zawarte w ministerialnym projekcie, choć tego konsensusu obecnie nie ma i nie będzie o niego łatwo z powodu odmienności perspektyw stron tego sporu;

3) branża biogazowa wyraża głęboką satysfakcję, że autorzy projektu ustawy zauważyli i docenili biogazownie kogeneracyjne jako stabilne, sterowalne i dyspozycyjne odnawialne źródła energii, wyróżniając je na tle źródeł pogodozależnych, co znalazło ślad także w wypowiedzi ministra energii Miłosza Motyki. – Ustawa wprowadza zestaw rozwiązań technicznych i organizacyjnych, które mają poprawić funkcjonowanie sieci oraz ułatwić integrację OZE. Wprowadza także usprawnienia dla biogazu i biometanu – wyjaśniał minister. Są to ułatwienia w uzyskiwaniu warunków przyłączenia oraz zdefiniowanie ich roli stabilizacyjnej w ramach lokalnych obszarów bilansowania. Biogazownie i biometanownie mają wzmacniać bezpieczeństwo pracy sieci na poziomie lokalnym;

4) z rządowego uzasadnienia dowiadujemy się, że ustawa wprowadza „dodatkowe ułatwienia dla biogazowni i OZE – instalacje stabilizujące sieć otrzymują gwarancję mocy przyłączeniowej w określonych godzinach oraz preferencyjne ograniczenia w razie zagrożenia pracy sieci. Jednocześnie zniesiony zostanie wymóg realizacji przyłączenia OZE w ciągu 48 miesięcy, co ujednolici zasady dla wszystkich typów instalacji”.

Nadzieja dla biometanu w nowelizacji ustawy o OZE

Ustawa zasługuje na podpis prezydenta

Kiedy w marcu tego roku ważyły się losy Ustawy z 27 lutego 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw, branża biogazowa wnosiła do prezydenta o złożenie podpisu pod ustawą. Pisaliśmy wówczas w piśmie skierowanym do prezydenckiego ministra odpowiedzialnego za energetykę, Karola Rabendy: „(…) uchwalona ustawa w dyskusji publicznej nazywana była ustawą sieciową stanowiącą część tzw. pakietu antyblackoutowego i podczas prac rządowych oraz parlamentarnych budziła różnorakie opinie i oceny. W ocenie Unii Producentów i Pracodawców Przemysłu Biogazowego i Biometanowego (UPEBBI) oraz pozostałych siedmiu podmiotów Porozumienia dla Biogazu i Biometanu (P2B) ustawa ta zasługuje na podpis prezydenta”.

Ustawodawca docenił w niej instalacje biogazowe wytwarzające energię elektryczną pozyskiwaną z biogazu jako stabilne, sterowalne i dyspozycyjne źródło energii. Tymi cechami wyróżniają się biogazownie i (wraz z instalacjami energetyki wodnej i geotermii) przez to różnią się od pogodozależnych odnawialnych źródeł energii destabilizujących sieć elektroenergetyczną.

Dlatego też w ustawie znalazły się przepisy zawierające kluczowe ułatwienia dla inwestycji w biogazownie i dla operowania biogazowniami:

• ułatwienia przyłączeniowe: obowiązek uwzględniania wniosków o warunki przyłączenia dla biogazowni rolniczych;
• priorytet w sieci: biogazownie będą ograniczone lub odłączane od sieci w ostatniej kolejności (w sytuacjach kryzysowych);
• gwarancje pracy: możliwość oddawania energii z gwarantowaną mocą (np. przez 14 h/dobę w okresie od marca do września);
• mniejsze formalności: zwolnienie z kosztownych ekspertyz wpływu na sieć elektroenergetyczną;
• rekompensaty: system rekompensat dla właścicieli biogazowni w przypadku zmuszenia do ograniczenia generowanej mocy przez operatora sieci dystrybucyjnej (OSD);
• planowanie inwestycji: obowiązek uwzględnienia biogazowni w planach rozwoju sieci przez operatorów.

Nowatorska biogazownia w Olsztynie na ostatniej prostej

Rozmowy ze środowiskiem

Notabene, jako UPEBBI wraz z całym P2B czujemy się współautorami tych rozwiązań. W sierpniu 2024 r. odbyliśmy konsultacje z wiceprezesem PGE Dystrybucja, Andrzejem Cząstkiewiczem, któremu pokazaliśmy konkretne przykłady odmów przyłączenia do sieci energetycznej instalacji biogazowych; i to wydane właśnie przez jego firmę. Wiceprezes PGE Dystrybucja wykazał się zrozumieniem tematyki i zarekomendował dalsze ustalenia z całym sektorem dystrybucyjnym.

W marcu 2025 roku odbyliśmy rozbudowaną telekonferencję z władzami Polskiego Towarzystwa Przesyłu i Rozdziału Energii Elektrycznej na podstawie materiałów wypracowanych w Radzie OZE Konfederacja Lewiatan z inicjatywy grupy roboczej ds. biogazu i biometanu, koordynowanej przez Przemysława Krawczyka, prezesa Agrikomp Polska. W konkluzji telekonferencji uznaliśmy, iż wnioski z tej konsultacji powinny być wzięte pod uwagę przy projektowaniu nowelizacji Prawa energetycznego.

W sierpniu 2025 r. odbyliśmy wizytę w siedzibie Polskich Sieci Elektroenergetycznych, gdzie podjęli nas rozmową wiceprezesi Konrad Purchała i Tomasz Sikorski oraz dyrektorzy Marek Duk, Andrzej Midera i Andrzej Bartosik. Z naszej strony podkreślaliśmy wyjątkowość instalacji biogazowych jako wytwarzających energię elektryczną w sposób stabilny, sterowalny i dyspozycyjny. Kierownictwo PSE wykazywało się dużym zrozumieniem dla tematyki biogazu kogeneracyjnego i bardzo responsywnie reagowało na nasze argumenty, zapowiadając swoją aktywność w regulacji kwestii przyłączeniowych.

Czas na polski biogaz

Po latach starań zauważamy też swego rodzaju polityczny przełom wokół tematów biogazu i biometanu w Polsce. Pokazała to chociażby konferencja prasowa ministrów energii oraz rolnictwa i rozwoju wsi pt. „Czas na polski biogaz”. Politycy zaprezentowali tam szczegóły rozwiązań sygnalizowanych wcześniej podczas konferencji prasowej przedstawiającej ustawę sieciową z udziałem ministra energii Miłosza Motyki, wiceministra energii Wojciecha Wrochny i prezesa PSE Grzegorza Onichimowskiego.

Branża biogazu i biometanu długo czekała na docenienie… aż wreszcie się doczekała! Pierwszym tego sygnałem była jednoznacznie „probiogazowa” i „probiometanowa” wypowiedź prezydenta Karola Nawrockiego w sierpniu zeszłego roku, zaś zmiany ustawowe zapowiadane przez ministrów Miłosza Motykę i Stefana Krajewskiego są praktyczną realizacją słusznego i wymienionego już wcześniej hasła: „Czas na polski biogaz”.

Spółdzielnia energetyczna to za mało

Zmiany i wyzwania

Konsekwencją politycznych zapowiedzi i prac w rządzie jest tzw. ustawa sieciowa. Liczymy na to, że odblokuje ona rynek OZE poprzez przetrzebienie „projektów-zombie” – instalacji OZE niemających szans na realizację, a odbierających rzadkie dobro, jakim jest możliwość przyłączenia do sieci dojrzałych projektów, np. biogazowych. Z kolei dłuższy czas dozwolonej pracy w czasie doby tzw. biogazowni szczytowych pozwoli na polepszenie ich standingu finansowego i ekonomiki całego przedsięwzięcia.

Przepisy zawarte w ustawie będą dynamizować rozwój rynku OZE, jednakowoż pod warunkiem faktycznego stosowania ich przez operatorów sieci elektroenergetycznej będących dystrybutorami energii elektrycznej. Niestety, zdarzają się już przypadki podważania przez te quasi-monopolistyczne firmy rozstrzygnięć ustawowych na niekorzyść inwestorów i operatorów biogazu kogeneracyjnego.

Dlatego jako UPEBBI zwróciliśmy się do ministra energii o potwierdzenie, czy wskazana regulacja znajduje zastosowanie również do instalacji, dla których operator systemu elektroenergetycznego wydał warunki przyłączenia przed wejściem w życie nowelizacji oraz instalacji już uruchomionych i funkcjonujących na podstawie zawartych umów o przyłączenie do sieci. W szczególności poprosiliśmy o potwierdzenie, czy inwestor powinien zrzec się dotychczas wydanych warunków przyłączenia i złożyć nowy wniosek, o którym mowa w art. 7 ust. 8d ustawy, jak sugerują niektórzy operatorzy sieci, czy też raczej dopuszczalne i wystarczające jest złożenie wniosku o zmianę (aktualizację) obowiązujących warunków przyłączenia oraz ewentualną zmianę umowy o przyłączenie, wraz ze wskazaniem zamiaru skorzystania z uprawnień wynikających z nowelizacji ustawy. W naszej ocenie, mając na uwadze zasadę proporcjonalności oraz konieczność zapewnienia ciągłości procesów inwestycyjnych, prawidłowym trybem postępowania powinno być umożliwienie inwestorom aktualizacji obowiązujących warunków przyłączenia lub umów przyłączeniowych bez konieczności ponownego inicjowania całej procedury przyłączeniowej.

Artur Zawisza

prezes Zarządu Unii Producentów i Pracodawców Przemysłu Biogazowego i Biometanowego

Wszystkie artykuły z miesięcznika “Energia i Recykling” publikujemy w otwartym dostępie!