Czy polskie miasta potrafią zatrzymywać wodę? Trwa WaterFolder Day we Wrocławiu

– Dla mnie największym problemem są koszty. W moim zespole otaczają mnie świetni fachowcy, a z przepisami można sobie poradzić, jednak finanse pozostają bolączką w sytuacji, w której finansami zarządza rada miasta – mówiła Agnieszka Bobrek-Szober z ZWiK w Szczecinie. To dlatego, że pieniądze, z których korzysta spółka leżą w gestii urzędników i radnych, więc każda poważna decyzja inwestycyjna wymaga ich zgody.

Barier, z jakimi mierzą się polskie miasta jest jednak więcej: między innymi prawo, planowanie przestrzenne i podział kompetencji pomiędzy spółkami. – W Warszawie jest bardzo wiele podmiotów, które zajmują się wodą. My zarządzamy kanałami i spływającą nimi wodą deszczową. Jednak jest MPWiK, czyli główny podmiot zajmujący się wodą, ale też Wody Polskie i Zarząd Dróg Miejskich – dodawał Piotr Zakrzewski z Zarządu Zieleni m. st. Warszawy. Ta ostatnia spółka wykonała między innymi nowy zbiornik retencyjny na przebudowywanej ulicy Złotej nieopodal Pałacu Kultury i Nauki. Zakrzewski zauważył, że w takiej sytuacji trudno jest zbudować spójny system zarządzania wodami opadowymi.

Tak trudna sztuka udała się z kolei we Wrocławiu – wodami zarządza MPWiK, a miasto zabezpieczyło finansowanie na ten cel. Taka struktura działa w ramach Strategii Gospodarowania Wodami Opadowymi. – Rolą strategii jest to, żeby nadać kierunek. Nie da się jednak ukryć, że też mierzymy się z przeszkodami: w mieście muszą ze sobą współpracować różne jednostki, co też sprawia, że niekiedy komuś zdarza się źle zaplanować na przykład konkretne inwestycje – relacjonował pełnomocnik prezydenta Wrocławia i MPWiK ds. Gospodarowania Wodami Odpadowymi, Witold Sumisławski.

Sukcesy mimo przeszkód

Mimo tych wyzwań polskim samorządom udaje się przeprowadzać wiele udanych projektów. – W Krakowie udało się uchronić wiele lokalizacji przed zabudową, która zaburzyłaby politykę wodną naszego miasta. Wśród sukcesów mogę też wymienić system parków rzecznych oraz mnogość projektów mikroretencyjnych – chwalił się Łukasz Pawlik z Zarządu Zieleni Miejskiej w Krakowie. Kolejnym ważnym projektem będzie duży zbiornik retencyjny nieopodal Wawelu wraz z przebudową i zazielenieniem jednego z okolicznych placów.

Ten wątek otworzył część dyskusji o akceptacji społecznej dla podobnych inwestycji. – Rzeczywiście niekiedy mamy z nią problem; w szczególności wtedy, gdy zielenią zastępujemy miejsca parkingowe. Jednak kiedy pokażemy, jak bardzo na plus zmieni się jaka przestrzeń, często udaje się dochodzić do porozumienia – komentował Pawlik.

– Rzeczywiście mieszkańcy nie chcą oddawać tej przestrzeni, na której zwykli parkować. Dodatkowo często narzekają, że nowe tereny zielone wymagają bardzo dużo uwagi, w szczególności latem, kiedy mierzymy się z suszą – dodawał Piotr Zakrzewski z Zarządu Zieleni w Warszawie. Przyznawał jednak, że mimo to w wielu miejscach udało się odnieść sukces – na przykład na terenie Łuku Siekierkowskiego, gdzie udało się połączyć rozbudowaną koncepcję zagospodarowania i retencji wód opadowych oraz troskę o zieleń z planami zabudowy mieszkaniowej.

Do 8 tys. zł na mikroretencję. WFOŚiGW przygotowują nabory wniosków

Jak rozmawiać z inwestorami?

Rolą urzędników i miasta jest też nakłanianie prywatnych inwestorów do tego, by wybierali i dbali o błękitno-zieloną infrastrukturę. – Jesteśmy otwarci na taki dialog. Już teraz angażujemy się w miejscach, gdzie występują problemy z gospodarką wodną, a inwestują tam prywatne firmy – zauważył Łukasz Pawlik z Zarządu Zieleni Miejskiej w Krakowie. Przyznawał jednak, że urząd i miejskie spółki mają tu ograniczone możliwości wpływu: taka infrastruktura kosztuje, a zapłacić za nią może jedynie prywatny inwestor. Co prawda miasto ma możliwość zapisania w planie miejscowym np. wymogu zastosowania dachów zielonych, ale takie rozwiązania nie rozwiążą wszystkich problemów polskich samorządów z retencją i gospodarką wodną.

– My też staramy się nakłaniać, a czasem wręcz przymuszać prywatnych inwestorów do stosowania błękitno-zielonej infrastruktury. Udaje się to jednak z różnym skutkiem, choć są też bardzo dobre przykłady: jak w przypadku nowych inwestycji na Mokotowie – dodawał Piotr Zakrzewski z Zarządu Zieleni m. st. Warszawy. Przyznawał jednak, że w innych dzielnicach udaje się to w mniejszym stopniu – głównie ze względu na to, że Zarząd ma możliwość jedynie sugerowania najlepszych rozwiązań. Jego zdaniem podobne podmioty powinny mieć jednak instrumenty do tego, żeby wywierać silniejszy wpływ na inwestorów, ponieważ zabetonowywanie kolejnych hektarów zwiększa m.in. ryzyko powodziowe.

Wrocław. Część Lasu Pilczyckiego ustanowiono rezerwatem przyrody

Zbawienny wpływ terenów dzikich

Wprost odwrotny skutek przynosi często… powstrzymanie się od działania, czyli pozostawienie terenów dzikich takimi, jakie są lub odtwarzanie ich naturalnych walorów. Tak dzieje się w Parku Pilczyckim we Wrocławiu, gdzie miasto stara się przywrócić dawną kondycję tamtejszego Stawu Pilczyckiego, jednocześnie chroniąc teren przed niekorzystną antropopresją.

Z kolei nieodległy Las Pilczycki niedawno stał się pierwszym rezerwatem przyrody we Wrocławiu.