Olsztyn jest miastem o wyjątkowych walorach przyrodniczych. Jego atrakcyjne położenie, wzdłuż doliny rzeki Łyny, pośród kilkunastu jezior, morenowych pagórków oraz w otoczeniu lasów nie pozostawia nikogo obojętnym na te uroki.

Są one zauważalne zarówno dla turystów przybywających do Olsztyna, jak i dla mieszkańców. Walory naturalne miasta nie zostały jednak w pełni wykorzystane i docenione. Pora to zmienić.

Szczególnie w Śródmieściu odczuwa się potrzebę kompleksowego podejścia do kształtowania i powiązania przestrzeni, zwłaszcza że teren ten nie jest w przeważającej części objęty miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego. Również mieszkańcy zgłaszali wielokrotnie swoje uwagi dotyczące Śródmieścia. Główne tematy, które były sygnalizowane to: konieczność stworzenia atrakcyjnych przestrzeni, przeciwdziałanie zmniejszaniu się terenów zielni i dużej liczbie wycinanych starych drzew, przy jednoczesnych trudnościach z  nowymi nasadzeniami, poprawie dostępności tej części miasta dla rowerzystów a także respektowaniu potrzeb pieszych oraz ograniczenie dominacji ruchu samochodowego i agresywnego zawłaszczania przestrzeni przez parkujące pojazdy.

Dlatego w Olsztynie zrodził się pomysł opracowania programu, którego celem będzie stworzenie w przyszłości takiego Śródmieścia, które dzięki swej atrakcyjności zatrzyma obecnych mieszkańców, przyciągnie nowych i zachęci turystów do odwiedzin, co przełoży się na rozwój gospodarczy. Pod koniec 2011 r. zarządzeniem Prezydenta Olsztyna powołano interdyscyplinarny zespół, którego zadaniem było opracowanie ?Zintegrowanego Programu Rozwoju Przestrzennego Śródmieścia Olsztyna?. Prace te zostały podjęte przez pracowników ówczesnego Biura Planowania Przestrzennego (obecnie Wydziału Rozwoju Miasta i Budownictwa) oraz innych jednostek merytorycznych Urzędu Miasta Olsztyna, składających się z urbanistów, architektów, oficera rowerowego, ogrodnika miejskiego oraz instalatora.

Od ogółu do szczegółu

We wstępnej fazie prac nad programem określono granice Śródmieścia. Wyznaczony obszar pozwala na poruszanie się w jego obrębie pieszo, ponieważ odległość środka geometrycznego Śródmieścia od jego granic nie przekracza 1200 m (dystans ten większość osób jest w stanie przejść w kwadrans).

Kolejnym krokiem było przeprowadzenie analizy SWOT tego obszaru. Słabymi stronami Śródmieścia są m.in. dominacja ruchu samochodowego, rozczłonkowane przestrzenie publiczne, wyizolowanie Starego Miasta, niszczenie obiektów zabytkowych, dekapitalizacja dworców kolejowych, niewiele pozytywnych przykładów współczesnej architektury, a także chaos informacji wizualnych. Mocnymi stronami są natomiast lokalizacja głównych funkcji związanych z kulturą, sztuką, administracją, a także obiektów cennych kulturowo oraz kameralny charakter zabudowy i atrakcyjne krajobrazowo otoczenie.

W ramach prac dokonano inwentaryzacji urbanistycznej, w której czynny udział wzięli studenci Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Miasto zostało podzielone na strefy, a w ich obrębie wydzielono mniejsze kwartały. Inwentaryzowano m.in. funkcje budynków, ich stan techniczny, ślepe ściany, wejścia, parkingi, ciągi piesze formalne oraz nieformalne, a także zieleń. Powstało studium komunikacyjne obszaru Śródmieścia Olsztyna wykonane przez zewnętrzny zespół ekspertów. Celem studium była analiza stanu istniejącego oraz przedstawienie głównych założeń dla układu komunikacyjnego Śródmieścia.

Dużą rolę odegrała strona społeczna. Konsultacje społeczne dotyczące programu trwały rok, rozpoczęły się w lutym 2012 r., a skończyły w styczniu 2013 r. Spotkania konsultacyjne miały formę otwartych zebrań wszystkich zainteresowanych omawianą problematyką i odbywały się w Ur...