Nie ma żadnej regulacji prawnej, która nakładałaby na inwestora obowiązek uregulowania kwestii praw autorskich w umowie o wykonanie projektu, ale z oczywistych względów trudno wyobrazić sobie umowę, która miałaby je pomijać. Omówmy więc podstawowe zasady, które rządzą prawami autorskimi w projektowaniu, i na co warto zwrócić szczególną uwagę.

Utworem jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Projekt – czy to architektoniczny, urbanistyczny czy zagospodarowania terenu zieleni – będzie podlegał ochronie prawnoautorskiej, ponieważ powinien te kryteria spełniać. Zgodnie z Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2021 r. (II GSK 954/18) utworem jest stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci, w jakiej dotychczas nie istniało.

O oryginalności utworu decyduje jego indywidualny i niepowtarzalny charakter jako całości. Najczęściej więc już w umowie projektant oświadcza, że przygotowany przez niego projekt nie narusza praw autorskich innych osób. Kiedy tak rzeczywiście będzie? Nie można z góry założyć, że wykorzystywanie określonych elementów pojawiających się w innych projektach zawsze będzie plagiatem – wiele rozwiązań ma przecież charakter powszechny, uniwersalny. Nie narusza praw autorskich również inspiracja, o ile jej końcowy rezultat jest oryginalny i twórczy.

Prawa twórcy i nie tylko

Projekt zostaje objęty ochroną prawnoautorską od chwili jego ustalenia (najczęściej więc utrwalenia w formie papierowej czy elektronicznej), nawet jeśli nie jest jeszcze ukończony. Ochrona ta przysługuje twórcy bez konieczności spełnienia jakichkolwiek formalności – nie trzeba oznaczać projektu żadnymi klauzulami o prawach autorskich. Jednak przyjęcie, że wszelkie prawa autorskie do projektu przysługują wyłącznie i w całości projektantowi, byłoby zbytnim uproszczeniem. Jeżeli projekt jest wykonywany przez jedną, określoną osobę, sytuacja jest jednoznaczna i rzeczywiście prawa autorskie będą jej w całości przysługiwać. W takim przypadku to projektant będzie decydować o przeniesieniu na inwestora praw autorskich do projektu, a także o wykonywaniu lub niewykonywaniu autorskich praw osobistych.

Bardziej skomplikowana sytuacja dotyczy projektów, przy których pracuje zespół specjalistów. W takim przypadku prawa autorskie przysługują im wspólnie i wspólnie je wykonują. Co to oznacza dla inwestora? Zawierając umowę, musi on dopilnować, aby wszyscy zainteresowani ...