Wydaje się, że pozostaje tylko sprawdzić, czy wystarczy nam miejsca w terenie i można zamawiać dostawę z montażem. Czytelnicy ?Zieleni Miejskiej? wiedzą zapewne dużo więcej, ale już wielu przedstawicieli wspólnot mieszkaniowych lub dyrektorów placówek oświatowych tej świadomości nie ma. Celem artykułu jest więc uzupełnienie i usystematyzowanie tej wiedzy, zwłaszcza że w ostatnim czasie kilka istotnych przepisów zostało zmienionych.
Mała, ale?
Zacząć należy od tego, że elementy małej architektury, jako obiekty budowlane, podlegają pod przepisy budowlane. Szczególnie istotna jest tu ustawa ?Prawo budowlane? (dalej PB) oraz ?Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie? (dalej Rozporządzenie). Ponadto dla wielu obiektów, zwłaszcza służących rekreacji, Polski Komitet Normalizacyjny wydał szczegółowe normy, np. PN-EN 16630:2015-06 ?Wyposażenie siłowni plenerowych zainstalowane na stałe. Wymagania bezpieczeństwa i metody badań?. Już na początku widać, że aby stworzyć prawidłowy (prawnie) projekt, trzeba połączyć wymagania z szeregu różnych dokumentów. Do tego dochodzi brak precyzji, zwłaszcza w przepisach budowlanych, które przez to są różnie interpretowane przez urzędników. Dlatego poza lekturą norm i ustaw może przydać się wiedza dotycząca zwyczajów lokalnej administracji na szczeblu powiatu, na której terenie planujemy budowę.
Przepisy budowlane
Zgodnie z PB obiektem małej architektury są niewielkie obiekty, a w szczególności:

  1. kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury,
  2. posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej,
  3. użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki.

Można niestety powiedzieć, że umiejscowienie urządzeń służących rekreacji w jednym rzędzie ze śmietnikami dobrze obrazuje podejście ustawodawcy do tych pierwszych, co można wyczytać z dalszych przepisów budowalnych. Jedocześnie wydawałoby się, że np. wyposażenie placów zabaw jest wyróżnione, bo znalazło się w ustawie regulującej także prawo względem budynków, gazociągów, wiaduktów, fortyfikacji, a nawet elektrowni jądrowych. Place zabaw należy więc projektować, budować i utrzymywać w sposób określony w przepisach techniczno-budowlanych oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej. Co to oznacza konkretnie ? o tym za chwilę. Najpierw warto przejść do końca przez ustawę PB.
Co do zasady budowa obiektu małej architektury, czyli np. montaż ławki parkowej, nie wymaga pozwolenia na budowę, ale już plac zabaw stanowiący pewną uporządkowaną całość, a zwłaszcza gdy będzie wymagał projektu elektryki ? już tak. To odniesienie do uporządkowanej całości jest mało precyzyjne i jest przedmiotem dość swobodnej interpretacji. Jednak jeśli budowa dotyczy montażu obiektu małej architektury w miejscu publicznym, to na pewno wymagane jest jej zgłoszenie, czyli uproszczona forma pozwolenia na budowę. Kluczowa wydaje się tu definicja ?miejsca publicznego? i niestety nie jest ona zawężona do terenów, których właścicielem jest państwo. Zgodnie z orzeczeniami sądów miejscem publicznym będzie takie miejsce, do którego dostęp mogą mieć bliżej nieokreślone osoby. Czyli dla przykładu: prywatne mieszkanie nie jest miejscem publicznym, ale już klatka schodowa w prywatnym budynku zarządzanym przez wspólnotę mieszkaniową ? tak.
Wracając do procedury zgłoszenia ? w powiatowych wydziałach architektury, gdzie takie zgłoszenie się składa, różnie podchodzi się do zasad dokumentowania zgłoszenia. Coraz częściej wymagany jest projekt przygotowany przez architekta posiadającego odpowiednie uprawniania budowlane. Do tego jednym z dokumentów dołączanych do zgłoszenia musi być projekt sporządzony na aktualnej mapie do celów projektowych. To ?na dzień dobry? oznacza zaangażowanie geodety i koszt ok. 1000 zł. Sam projektant na narysowaniu na mapie ławki i sygnowaniu takiego projektu też musi zarobić. Co prawda w praktyce budowy (bo tak należy powiedzieć) ławki raczej się nie zgłasza, ale to podejście jest w obliczu obecnych przepisów cokolwiek wadliwe. Jeśli zgłoszenie jest dokonywane, to najczęściej projekt sporządza architekt krajobrazu, a uprawniony...