Uciążliwe zapachy to jeden z największych problemów, który dotyczy m.in. zakładów zagospodarowania odpadów, oczyszczalni ścieków czy branży rolniczej. To również niezmiernie ważny społecznie temat środowiskowy. Problematyka ta była tematem konferencji pt. „Zapobieganie i eliminacja odorów”, zorganizowanej online przez Abrys.

Jakie rozwiązania i metody stosuje się obecnie w kraju w kontekście metod pomiarów i monitoringu, a także modelowania rozprzestrzeniania odorów i zanieczyszczeń w powietrzu, jakie urządzenia i czujniki stosuje się w pomiarach i badaniach, zagadnienia dotyczące technologii ograniczania odoroczynnych gazów – to kwestie, na których najbardziej skupiali się prelegenci.

Zapachowa jakość powietrza

Zarządzanie zapachową jakością powietrza i zintegrowany system zarządzania odorami w gospodarce komunalnej należą do zagadnień, którymi zajmuje się dr hab. inż. Izabela Sówka, profesor Politechniki Wrocławskiej, która była partnerem merytorycznym webinarium. System zarządzania zapachową jakością powietrza składa się z wielu elementów. Punktem wyjścia są oczywiście instrumenty prawne, ponieważ bazując na nich, można, a nawet trzeba, wdrażać określone procedury. Żeby móc mówić o jakimkolwiek systemie, musimy szczególną wagę przykładać do metodologii przetwarzania, prezentacji i wizualizacji informacji technologicznych i pomiarowych, wyników modelowania, oceny skuteczności wdrożonych rozwiązań oraz skarg ludności, które pojawiają się w różnym czasie i różnych miejscach. W związku z tym konieczne są monitoring emisji, monitoring i kontrola parametrów technologicznych oraz monitoring i ocena stanu zapachowej jakości powietrza czy uciążliwości zapachowych.

– Konieczne jest, byśmy mogli się opierać na konkretnych strategiach w zakresie ochrony powietrza i przeciwdziałania uciążliwościom zapachowym. Znakomicie byłoby również, gdybyśmy zawsze dysponowali najlepszymi dostępnymi technikami. Należy się liczyć z tym, że wykorzystywane techniki i technologie eliminujące i minimalizujące uciążliwości zapachowe będą wymagały modernizacji, a więc inwestycji. W związku z tym konieczne jest istnienie instrumentów finansowych i programów wspierających takie działania. Nie wolno również zapominać o edukacji – mówi prof. Izabela Sówka.
Bardzo ważnymi elementami systemu zarządzania zapachową jakością powietrza są identyfikacja i inwentaryzacja źródeł emisji zanieczyszczeń powietrza oraz identyfikacja i inwentaryzacja sytuacji towarzyszących zanieczyszczeniu.

– Szczególną uwagę należy zwrócić tutaj na wartość emisji oraz charakterystykę specyficznych warunków technologicznych, a także możliwych przemian chemicznych w atmosferze – mówi prof. Sówka.

Kryteria

W przypadku kryteriów, którymi należy się posługiwać (OIC, ang. odor impact criteria), na pierwszy plan wysuwa się zaczerpnięty z języka angielskiego termin FIDOL. Jak rozszyfrować ten skrót? Chodzi tu o kilka składników. Pierwszy z nich to częstotliwość ekspozycji na zapach (ang. frequency of the odour exposure – F), drugim jest intensywność zapachu (ang. intensity of the odour – I). Kolejne to czas ekspozycji na zapach (ang. duration of exposure to the odour – D), ofensywność czy nieprzyjemność zapachu (ang. offensiveness of the odour – O) oraz tolerancja osób narażonych na zapach (ang. tolerance and expectation of the exposed subjects location – L). 

Ze względu na sposób użytkowania (zagospodarowania) terenu rozróżnia się 3 stopnie wrażliwości (ang. sensivity) receptorów.

– Wysoki stopień dotyczy terenów chronionych, mieszkalnych oraz przeznaczonych na handel detaliczny, działalność komercyjną, biznesową, edukacyjną, instytucjonalną, rekreacyjną i turystyczną. Stopień średni dotyczy terenów wiejskich (również mieszkalnych) i słabo uprzemysłowionych. Niski stopień to grunty wiejskie i wysoko uprzemysłowione – mówi prof. Izabela Sówka.

Metodyka ocen i badań

Jakość i przede wszystkim uciążliwość zapachowa powietrza podlegają oczywiście ocenie, która wykonywana jest w oparciu na określonych metodach dotyczących emisji i immisji sprzężonych ze sobą. Mówimy tu o określeniu metodyki poboru próbek zapachowych, pomiarach stężenia odorantów (zapachowego), określeniu emisji zapachu, analizie skarg i modelowaniu tematycznym. Z oceną zapachowej jakości powietrza wiążą się również badania w „siatce” lub „smudze” oraz badania ankietowe.

Metody pomiarów i badań

Generalnie metodykę badań i pomiarów możemy podzielić na 2 grupy. Pierwsza to badania sensoryczne, w ich skład wchodzą olfaktometria dynamiczna i terenowa, badania terenowe w „smudze” bądź „siatce” oraz badania ankietowe. Drugą grupę stanowią metody instrumentalne, w których skład wchodzą metody typowe dla chemii analitycznej, czyli np. chromatografia gazowa ze spektrometrem mas (GC-MS) oraz metody czujnikowe (elektroniczny nos).

Implementacja rozwiązań

Mając na wz...