Regionalny Plan Adaptacji do zmian klimatu w woj. śląskim

Podczas briefingu w Mikołowie członkini zarządu woj. śląskiego Joanna Bojczuk zaznaczyła, że RPA będzie podstawą do negocjacji z Komisją Europejską o środki finansowe w nowej perspektywie budżetowej, przeznaczone na realizację planu przez lokalne samorządy.

To pierwszy w Polsce dokument o skali wojewódzkiej, który ma wskazać mieszkańcom i władzom samorządowym konkretne działania oparte na diagnozie skutków zmian klimatu dla regionu.

RPA dla woj. śląskiego od ponad roku przygotowuje Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy (IOŚ) na zlecenie urzędu marszałkowskiego. Dokument powstaje w ramach inicjatywy IP LIFE dla Adaptacji Terenów Pogórniczych (LIFE COALA).

Przykład Mikołowa

W Mikołowie, podczas konferencji prasowej, przedstawiono przykład wdrażania dobrych praktyk adaptacyjnych.

— Mikołów przedstawił nam propozycję błękitno-zielonej infrastruktury, która nie tylko zwiększa komfort życia mieszkańców i uatrakcyjnia przestrzeń w mieście, ale także odpowiada na zmiany klimatu, z czego jesteśmy ogromnie dumni — podkreśliła Bojczuk.

Błękitno-zielona infrastruktura obejmuje m.in. parki kieszonkowe, stawy i oczka wodne, które poprawiają nawodnienie mikroprzestrzeni miejskich.

Projekty zrealizowane w Mikołowie

Zastępczyni burmistrza Mikołowa Aneta Esnekier zaznaczyła znaczenie lokalnych działań w kontekście adaptacji do zmian klimatu. W ramach projektu „Mikołów dla klimatu”, realizowanego kosztem 17 mln zł we współpracy ze Śląskim Ogrodem Botanicznym i z dofinansowaniem Funduszy Norweskich, zrealizowano m.in.:

• Park Trzech Pokoleń przy ul. św. Wojciecha,
• rewitalizację Parku Planty,
• park kieszonkowy przy ul. Bandurskiego,
• zielony parking przy starostwie,
• zielone przystanki (pięć wiat w czterech lokalizacjach),
• nasadzenia drzew i system nawadniania na rynku,
• drogę rowerową od dzielnicy Mokre do Bujakowa.

W Śląskim Ogrodzie Botanicznym m.in. odnowiono system retencji wód, zwiększono bioróżnorodność, przebudowano parking z przepuszczalną nawierzchnią, urządzono salę edukacyjną na świeżym powietrzu, zamontowano pergole i zrewitalizowano XIX-wieczny staw.

Długofalowe cele RPA

Regionalny Plan Adaptacji do zmian klimatu ma wspierać przygotowanie regionu do skutków zmian klimatu oraz umożliwiać stabilny rozwój społeczno-gospodarczy.

Dokument zawiera diagnozę problemów w podziale na powiaty i subregiony, a także wskazuje długofalowe działania wraz z ich priorytetami.

Dotychczas w ramach prac nad RPA prowadzono szeroką partycypację społeczną — warsztaty stacjonarne w czterech subregionach, spotkania online oraz ankiety. Wiosną odbyły się otwarte konsultacje projektu, a kolejne zaplanowano na lipiec i sierpień.

Wyzwania klimatyczne woj. śląskiego

Przedstawiciele IOŚ-PIB zwracają uwagę, że woj. śląskie, ze względu na dużą gęstość zaludnienia i stopień zurbanizowania, jest szczególnie narażone na skutki zmian klimatu.

Coraz częstsze intensywne opady deszczu zwiększają ryzyko powodzi i podtopień, prowadząc do strat materialnych i zagrożenia dla mieszkańców. Z kolei prognozy klimatyczne wskazują na wzrost temperatury oraz wydłużenie okresów suszy, po których opady mają charakter gwałtowny i nawalny.

Znaczenie błękitno-zielonej infrastruktury

Zmniejszenie skutków tych zjawisk możliwe jest dzięki poprawie systemów odprowadzania wody deszczowej oraz inwestycjom w błękitno-zieloną infrastrukturę, np. parki i ogrody deszczowe.

RPA dla woj. śląskiego ma wspierać takie rozwiązania i umożliwiać skuteczne przygotowanie regionu na obecne i przyszłe wyzwania.

Finansowanie i realizacja

RPA powstaje dzięki środkom inicjatywy IP LIFE dla Adaptacji Terenów Pogórniczych (LIFE COALA), współfinansowanym ze środków unijnych (instrument LIFE), Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz budżetu woj. śląskiego.

Dotychczas w woj. śląskim ponad 30 gmin opracowało już swoje lokalne plany adaptacji, a kolejne są w trakcie przygotowań.