Monitoring wód w czterech rzekach na pograniczu polsko-ukraińskim

Na ten cel przeznaczono 2,3 mln euro pochodzące z programu Interreg. Projekt, noszący nazwę „WaterWatch”, ma stanowić ważny krok w kierunku poprawy bezpieczeństwa sanitarnego oraz wczesnego wykrywania zagrożeń związanych z zanieczyszczeniem wód w regionie przygranicznym.

Wspólne działania Polski i Ukrainy

Projekt realizowany jest we współpracy z Lwowskim Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom Ministerstwa Zdrowia Ukrainy. Kooperacja ta ma zapewnić spójne metody badawcze, wymianę wiedzy oraz pełniejszy obraz stanu środowiska wodnego po obu stronach granicy. Według Adama Sidora, dyrektora WSSE w Rzeszowie, współpraca transgraniczna ma kluczowe znaczenie, ponieważ wiele zagrożeń ekologicznych nie zatrzymuje się na granicy administracyjnej. Dlatego też wspólne inicjatywy pozwalają szybciej reagować na ewentualne problemy, a także podejmować działania prewencyjne.

Cztery rzeki objęte monitorowaniem

Badaniami zostaną objęte cztery rzeki: Szkło, Wisznia, Wiar i Strwiąż. Każda z nich przepływa zarówno przez terytorium Polski, jak i Ukrainy, co sprawia, że są szczególnie narażone na kumulowanie zanieczyszczeń z różnych źródeł. Dyrektor Sidor wyjaśnił, że w ramach projektu planowane jest badanie próbek wody pod kątem obecności mikroorganizmów chorobotwórczych oraz toksyn, które mogą wpływać na zdrowie ludzi oraz ekosystemy rzeczne. Celem jest stworzenie systemu wczesnego ostrzegania, który pozwoli szybko reagować na pojawiające się zagrożenia.

Szczególny nacisk na bisfenol

Jednym z kluczowych elementów monitoringu będzie kontrola poziomu bisfenolu – związku chemicznego szeroko stosowanego w przemyśle tworzyw sztucznych. Bisfenol wykorzystywany jest m.in. do produkcji opakowań żywności, zabawek oraz ochronnych powłok puszek. Jednak jak przypomina Sidor, substancja ta może zaburzać równowagę hormonalną organizmu i prowadzić do wielu poważnych problemów zdrowotnych, takich jak trudności z płodnością, otyłość, cukrzyca czy choroby układu krążenia. W związku z tym Unia Europejska zdecydowała, że od 2025 roku nie będzie on dopuszczony do stosowania w produktach mających kontakt z żywnością. Monitoring rzek pozwoli ustalić, czy bisfenol wciąż trafia do środowiska oraz w jakich stężeniach.

Projekt „WaterWatch” będzie realizowany przez dwa lata. W tym czasie polskie i ukraińskie służby sanitarne zostaną doposażone w specjalistyczny sprzęt umożliwiający analizę jakości wód na najwyższym poziomie. Dzięki temu możliwe będzie prowadzenie badań bardziej precyzyjnych i obejmujących szerszy zakres parametrów. W przyszłym roku planowane jest zakończenie projektu oraz przygotowanie obszernego raportu podsumowującego wyniki prac. Dokument ten ma być ważnym narzędziem dla samorządów oraz instytucji zajmujących się nadzorem nad jakością wody.

Znaczenie projektu dla przyszłej współpracy

Zebrane dane mogą zostać wykorzystane w procesie uzdatniania wody do spożycia, a także przy monitorowaniu jakości wód wykorzystywanych na kąpieliskach. Dyrektor Sidor podkreślił również, że projekt jest świetną okazją do umocnienia współpracy z ukraińskimi służbami sanitarnymi. Wypracowane w jego ramach kontakty i procedury mogą okazać się nieocenione w sytuacjach kryzysowych, które mogą dotknąć region przygraniczny. Dzięki temu projekt ma nie tylko wymiar ekologiczny i zdrowotny, ale również strategiczny.