Inwestować czy oszczędzać? Co spółki komunalne powinny robić w niespokojnych czasach? [WIDEO]

– Polskie prawo potrafi diametralnie się zmienić w ciągu jednego roku. Przykładem tego jest system kaucyjny. Przez lata instalacje komunalne doposażały swoje obiekty w nowoczesne linie do sortowania butelek PET i puszek, które teraz przeszły w ręce kaucyjnych operatorów – przyznaje dr inż. Jacek Połomka, prezes Łużyckiego Centrum Recyklingu w Marszowie. Jakie decyzje biznesowe powinny w obliczu tak dynamicznych zmian podejmować podobne do ŁCR firmy? Instalacja z Marszowa wybrała nietypową drogę, ubiegając się o status recyklera zawracającego surowce do gospodarki.

Ta instalacja komunalna stała się recyklerem. Posłuchaj, jak zrobiło to Łużyckie Centrum Recyklingu.

Jedyny recykler szkła wśród instalacji komunalnych

Zdaniem Jacka Połomki kończy się czas “instalacji zmieniającej odpady w odpady”, a nadchodzi moment nowoczesnych centrów recyklingu – tak, jak to się stało w Marszowie. – W pierwszej kolejności otrzymaliśmy od Ministerstwa Rolnictwa zgodę na wytwarzanie i dystrybucję polepszacza glebowego. Później dostaliśmy statusy recyklera szkła oraz recyklera kruszyw – wspomina prezes ŁCR. O ile wytwarzanie przez instalacje komunalne różnego rodzaju nawozów jest czymś powszechnym, o tyle status recyklera sprawia, że spółka z Marszowa jest krajowym pionierem.

Pierwszym krokiem było wybudowanie w 2019 r. linii do przetwarzania stabilizatu (powstającego z tych odpadów, które przedostały się przez sita w sortowniach) w taki sposób, by odzyskać z niego szkło. W latach 2022-2025 udało się tam przetworzyć ponad 31 tys. ton stabilizatu i uzyskać z niego blisko 2 tys. ton stłuczki szklanej, przekazanej później do pobliskiej huty. 

Z kolei w marcu 2023 r. Łużyckie Centrum Recyklingu w Marszowie uruchomiło innowacyjną linię do recyklingu opakowań szklanych. Jest to pierwsza tego typu linia zrealizowana w instalacji komunalnej w Polsce. Na linię do recyklingu szkła trafiają opakowania, które mieszkańcy wrzucają do „zielonego worka”. Szkło jest oczyszczane, a następnie rozdzielane na kolory: zielone, brązowe i bezbarwne. Uzyskiwana stłuczka szklana opuszcza zakład jako produkt, a nie jako odpad, spełniając wymagania rozporządzenia Komisji Europejskiej. Od kwietnia 2023 r. do grudnia 2024 r. ŁCR Marszów przetworzyło na linii do recyklingu szkła ok. 24 tysięcy ton stłuczki szklanej, która trafiła do hut. Część surowca jest też dodawana do kruszywa budowlanego.

Bez recyklerów nie będzie selektywnej zbiórki

Rynek zmienia się z roku na rok

– Trzeba jednak pamiętać, że rozbudowa linii do recyklingu szkła, którą prowadzimy, to koszty rzędu od 12 do 14 mln zł – mówi Jacek Połomka i przyznaje, że wydanie takich pieniędzy w obliczu dynamicznie zmieniającej się sytuacji na rynku, jest odważną decyzją. Uważa tak między innymi ze względu na to, jak bardzo jest wydłużony okres od podjęcia decyzji o inwestycji do jej rozpoczęcia. W Polsce bardzo wydłuża go czas niezbędny do uzyskania niezbędnych pozwoleń, a w szczególności decyzji środowiskowej lub pozwoleń zintegrowanych (to może trwać nawet 5 lat). Połomka nazywa administracyjną procedurę “niewydolną” i zauważa, że taki stan rzeczy znacząco zwiększa ryzyko dla inwestora. 

Z perspektywy Łużyckiego Centrum Recyklingu kolejną niepewnością są losy szklanych opakowań jednorazowego użytku. Na razie nie weszły one w skład opakowań objętych kaucją, co oznacza, że wciąż będą trafiać przede wszystkim do instalacji komunalnych. – Czy to się zmieni? Tego nie wiemy, natomiast założyliśmy, że nie i dlatego inwestujemy – mówi Połomka. 

Co więcej, prezes ŁCR ma także plany dotyczące tworzyw sztucznych. Dziś sytuacja na rynku wtórnych tworzyw jest niestabilna, a producenci opakowań chętnie sięgają po tańsze surowce pierwotne. Dlatego recyklerzy mniej chętnie i za mniejsze pieniądze niż kiedyś odkupują np. butelki PET od instalacji komunalnych. – Jeżeli sami nie zaczniemy myśleć o tym, jak zorganizować recykling na terenie naszych zakładów, to staniemy w miejscu. Niestety już dziś recyklerów jest bardzo mało, a kolejne zakłady nie powstają – kończy Połomka. 

Recykling papieru ma swoje granice