Pociąg wodorowy PESA. 36 mln zł z KPO na przełomowy projekt

Ministerstwo Klimatu i Środowiska poinformowało, że ponad 36 milionów złotych z KPO trafi na projekt, który może zmienić sposób podróżowania po Polsce. Dzięki budowie pierwszego polskiego pociągu wodorowego pasażerowie zyskają cichsze, czystsze i bardziej komfortowe połączenia – zwłaszcza tam, gdzie dziś brakuje elektryfikacji. To inwestycja, która realnie poprawi jakość życia i pozwoli rozwijać kolej w mniejszych miejscowościach, nie obciążając środowiska. Dotację na opracowanie pierwszego w kraju pasażerskiego pojazdu wodorowego z dodatkowym zasilaniem z sieci trakcyjnej otrzyma Spółka Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz S.A. Umowę z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej podpisano 13 lutego 2026 r. W wydarzeniu wzięła udział ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska.

Pociągi przyszłości na polskich torach

Obecnie aż 40% linii kolejowych w Polsce nie posiada trakcji elektrycznej. Ten techniczny deficyt od lat stanowi główną barierę w walce z wykluczeniem komunikacyjnym, zmuszając pasażerów do uciążliwych przesiadek lub godzenia się na głośne i emisyjne składy spalinowe. Nadzieję na zmianę tego stanu rzeczy przyniosła data 13 lutego 2026 r. To właśnie wtedy Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) podpisał z firmą PESA Bydgoszcz umowę na realizację pionierskiego projektu badawczo-rozwojowego. Inwestycja o wartości ponad 36 mln zł, finansowana z Krajowego Planu Odbudowy (KPO) w ramach programu „Wodoryzacja gospodarki”, ma na celu budowę prototypu pasażerskiego pojazdu wodorowego nowej generacji. To moment, w którym polska inżynieria wchodzi do ścisłej światowej czołówki.

Technologia HEMU. Coś więcej niż “pociąg na wodór”

Sercem projektu jest koncepcja pojazdu typu HEMU (Hydrogen Electric Multiple Unit). Z perspektywy eksperckiej to rozwiązanie przełomowe, ponieważ opiera się na potrójnym źródle zasilania. Inżynierowie z Bydgoszczy zintegrowali w jednym składzie:

• trakcję elektryczną (pantograf),

• ogniwa wodorowe,

• baterie.

Ta potrójna hybrydowość zapewnia nieosiągalną wcześniej elastyczność operacyjną. Pociąg może płynnie poruszać się pod siecią elektryczną, a po wjechaniu na odcinki niezelektryfikowane, automatycznie przełączyć się na zasilanie z wodoru. Co kluczowe, obecność zestawu baterii pozwala na rekuperację, czyli odzyskiwanie energii z hamowania, która zamiast ulatywać w postaci ciepła, wraca do systemu i wspomaga rozruch pojazdu. To inżynierski majstersztyk w dziedzinie efektywności energetycznej.

Walka z wykluczeniem komunikacyjnym dzięki wodorowi

Dla pasażerów z mniejszych ośrodków miejskich technologia ta oznacza koniec ery transportowej drugiej kategorii. Wykorzystanie napędu wodorowego na trasach pozbawionych sieci elektrycznej (wspomniane 40% infrastruktury) pozwoli na tworzenie bezpośrednich, dalekobieżnych połączeń łączących regiony z metropoliami. Znika konieczność zmiany składu na styku różnych systemów zasilania, co realnie skraca czas podróżowania i zwiększa niezawodność transportu regionalnego. Inwestycja ta wpisuje się w szerszą strategię suwerenności technologicznej, o której mówiła ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska podczas uroczystości podpisania umowy: Polska musi sięgać po najnowsze, czyste technologie w obszarze rozwoju OZE i transportu, aby tworzyć swoje przewagi w procesie transformacji energetycznej i klimatycznej. Udział krajowych firm pozwala nam budować własne łańcuchy dostaw i uniezależniać się od rynków importowych.

Budowa własnego prototypu to zatem nie tylko ekologia, ale przede wszystkim bezpieczeństwo gospodarcze i rozwój krajowego sektora wysokich technologii.

Inteligentne systemy sterowania w pociągach PESA

Nowoczesna mobilność to nie tylko hardware, ale przede wszystkim software. Pociąg PESA zostanie wyposażony w innowacyjny, autorski system sterowania, który pełni rolę cyfrowego mózgu pojazdu. System ten w czasie rzeczywistym analizuje profil trasy i wybiera najbardziej efektywne źródło energii.

W praktyce oznacza to, że pojazd drastycznie ogranicza zużycie wodoru wszędzie tam, gdzie może skorzystać z trakcji elektrycznej lub energii odzyskanej w procesie hamowania. Taka optymalizacja jest kluczowa dla przewoźników, gdyż pozwala znacząco obniżyć koszty eksploatacji. To właśnie te detale – jak inteligentne zarządzanie mocą – pozycjonują polskich inżynierów jako liderów innowacji, zdolnych dostarczać rozwiązania konkurencyjne na rynkach światowych.

Polska jako hub innowacji kolejowej?

Inwestycja przekraczająca 36 mln zł to kapitał, który ma szansę zmienić oblicze polskiej kolei. Realizacja tego przedsięwzięcia badawczo-rozwojowego dowodzi, że transformacja energetyczna nie musi być obciążeniem, lecz szansą na skok cywilizacyjny. Tworzony w Bydgoszczy prototyp to zapowiedź transportu cichego, zeroemisyjnego i przede wszystkim dostępnego dla każdego, bez względu na miejsce zamieszkania. Czy zatem wodór stanie się nowym standardem na każdym polskim peronie? Patrząc na zaawansowanie projektu PESA, jesteśmy na najlepszej drodze, by odpowiedź na to pytanie brzmiała: tak.