Miejskie ogrodnictwo – między pasją a systemem zarządzania zielenią

Wydarzenie odbyło się 5 marca 2026 r. w Centrum Edukacji Przyrodniczej Marcelin Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu i zgromadziło absolwentów studiów podyplomowych „Miejskie ogrodnictwo”, przedstawicieli samorządów oraz osoby zajmujące się zielenią miejską.

Spotkanie miało dość kameralny charakter, ale jego program – obejmujący wykład inauguracyjny, panel praktyków oraz warsztaty – pokazał, jak szeroko dziś rozumiane jest miejskie ogrodnictwo: od edukacji i działań społecznych po profesjonalne zarządzanie zielenią w miastach.

Zielona przestrzeń jako odpowiedź na współczesne wyzwania

Konferencję otworzyła dr inż. Jolanta Lisiecka, kierownik studiów podyplomowych „Miejskie ogrodnictwo”. Podkreśliła, że inicjatywa spotkania powstała z potrzeby integracji środowiska absolwentów oraz stworzenia przestrzeni do wymiany doświadczeń między praktykami pracującymi w różnych typach instytucji i miast.

W swoich słowach zwróciła uwagę na rosnące znaczenie miejskiego ogrodnictwa w kontekście przekształceń urbanistycznych i klimatycznych, które w coraz większym stopniu wpływają na jakość życia mieszkańców. W miastach dynamicznie przybywa zabudowy – nowych bloków, biurowców i centrów handlowych – dlatego szczególnego znaczenia nabiera ochrona oraz rozwój terenów zieleni jako przestrzeni wspólnych i społecznych.

Ważnym elementem konferencji była także promocja kształcenia specjalistów w tym obszarze. Przedstawiciele uczelni podkreślali, że ogrodnictwo – obok architektury krajobrazu – pozostaje jednym z kluczowych kierunków przygotowujących kadry do pracy w sektorze zieleni miejskiej.

Miejskie ogrodnictwo to nie hobby

Wykład inauguracyjny „Miejskie ogrodnictwo jutra: nowe trendy, technologie i społeczna przestrzeń zieleni” wygłosiła dr inż. arch. kraj. Anna Gałecka-Drozda.

Prelegentka podkreśliła, że miejskie ogrodnictwo bywa często postrzegane jako forma rekreacji czy hobbystycznej uprawy roślin, tymczasem jego rola jest znacznie szersza. To narzędzie kształtowania przestrzeni społecznej, edukacji ekologicznej i wzmacniania relacji między mieszkańcami.

Szczególny nacisk położyła na trzy wymiary współczesnego miejskiego ogrodnictwa:

1. Wymiar społeczny
Ogrodnictwo miejskie sprzyja budowaniu więzi społecznych i aktywizowaniu mieszkańców, którzy dzięki wspólnym działaniom zaczynają realnie wpływać na otaczającą ich przestrzeń.

2. Wymiar edukacyjny
Działania ogrodnicze mogą być odpowiedzią na rosnący problem „deficytu natury”, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży wychowujących się w silnie zurbanizowanym środowisku.

3. Wymiar środowiskowy i żywnościowy
Miejskie ogrodnictwo może wspierać lokalną produkcję żywności oraz zwiększać odporność miast w obliczu kryzysów klimatycznych i gospodarczych.

W prezentacji pojawiły się również przykłady realizacji urbanistycznych wykorzystujących spontaniczną sukcesję roślin czy rozwiązania oparte na naturze – podejście to coraz częściej traktowane jest jako element współczesnego projektowania zieleni w miastach.

Miejskie ogrodnictwo w praktyce – doświadczenia absolwentów

Jednym z najciekawszych elementów spotkania był panel dyskusyjny z udziałem absolwentów studiów podyplomowych „Miejskie ogrodnictwo”. Pokazał on, jak różnorodne mogą być ścieżki zawodowe osób zajmujących się zielenią miejską – od pracy w samorządzie, przez zarządy zieleni, po działania w spółdzielniach mieszkaniowych i sektorze prywatnym.

Łukasz Szydłak z Zarządu Zieleni Miejskiej w Krakowie zwracał uwagę, że praca w miejskiej jednostce odpowiedzialnej za zieleń wymaga interdyscyplinarnego podejścia i ciągłego testowania nowych rozwiązań. W strukturach ZZM funkcjonują różne zespoły specjalistów – od przyrodników po oficerów ds. drzew – a ogrodnicy miejscy odpowiadają za konkretne dzielnice lub parki, współpracując z zespołami projektowymi i wykonawczymi.

Jego zespół “Kraków w zieleni” powstał przede wszystkim do kontaktów z mieszkańcami – prowadzenia działań edukacyjnych i animowania aktywności wokół terenów zieleni. Z czasem zakres tych działań znacząco się rozszerzył i dziś dużą część inicjatyw stanowią projekty związane z ideą jadalnego miasta. Jak podkreślał, Kraków był jednym z pierwszych miast w Polsce, które systemowo zajęły się miejskim ogrodnictwem. Wprowadzanie roślin użytkowych i ogrodów społecznych w przestrzeni miasta okazało się skutecznym narzędziem łączącym kilka celów jednocześnie – od edukacji przyrodniczej mieszkańców, przez wzmacnianie relacji społecznych, po działania związane z adaptacją do zmian klimatu. Jednocześnie takie inicjatywy pomagają przełamywać opór wobec nowych form zagospodarowania zieleni i pokazują mieszkańcom bardziej bezpośredni związek z przyrodą w mieście.

Z kolei Natalia Jandy, ogrodnik miejski w Międzychodzie, wskazywała na różnice między dużymi ośrodkami a mniejszymi gminami. W jej ocenie wiele inicjatyw związanych z miejskim ogrodnictwem w małych miastach pojawia się z dużym opóźnieniem – nawet kilkunastoletnim – głównie z powodu ograniczonych budżetów i mniejszego zaplecza organizacyjnego. Jednocześnie takie miasta mogą szybciej testować oddolne inicjatywy i angażować lokalną społeczność w działania związane z zielenią.

Magdalena Kropaczewska, administrator i koordynator zieleni na osiedlu Stefana Batorego w Poznaniu, opowiadała o oddolnych inicjatywach mieszkańców, które mogą stać się impulsem do większych zmian przestrzennych. Jak podkreśliła, jej działania zaczęły się od prostych eksperymentów – wysiewania roślin jadalnych wokół budynku i zachęcania sąsiadów do wspólnego dbania o przestrzeń. Z czasem inicjatywy te przerodziły się w realny wpływ na kształtowanie zieleni osiedlowej.

Wspólny mianownik to kompetencje i współpraca

Dyskusja panelowa pokazała, że mimo różnic w skali działania – od dużych miast po niewielkie gminy – wyzwania związane z zarządzaniem zielenią są podobne.

Najczęściej powtarzające się wnioski dotyczyły:

• rosnącej potrzeby specjalistycznych kompetencji w zakresie zieleni miejskiej,
• znaczenia współpracy między samorządem, mieszkańcami i organizacjami społecznymi,
• konieczności testowania nowych rozwiązań i uczenia się na praktyce,
• roli edukacji i kształcenia specjalistów, którzy będą w stanie łączyć wiedzę ogrodniczą, przyrodniczą i społeczną.

Wiedza w terenie – warsztaty i spacery

Dużym zainteresowaniem cieszyła się część warsztatowa konferencji. Uczestnicy mogli wybrać zajęcia dostosowane do własnych zainteresowań – od warsztatów specjalistycznych, przez zajęcia manualne, po spacer dendrologiczny.

Forma pracy w małych grupach pozwoliła na bezpośredni kontakt z ekspertami i wymianę doświadczeń. Szybko wyczerpane limity miejsc potwierdziły, że praktyczna wiedza i nauka „w terenie” są dziś szczególnie cenione przez branżę.

Miejskie ogrodnictwo jako element transformacji miast

Konferencja pokazała, że miejskie ogrodnictwo przestaje być traktowane wyłącznie jako niszowa aktywność pasjonatów zieleni. Coraz częściej staje się elementem systemowego podejścia do zarządzania przestrzenią miejską – łącząc kwestie środowiskowe, społeczne i gospodarcze.

Dla wielu uczestników wydarzenia ważnym wnioskiem była również rola edukacji i budowania środowiska praktyków. To właśnie absolwenci studiów podyplomowych, pracujący dziś w różnych instytucjach i miastach, pokazują jak wiedza akademicka może przekładać się na konkretne działania w przestrzeni miejskiej.

W dobie zmian klimatu i rosnącej urbanizacji takie kompetencje będą – jak podkreślali uczestnicy konferencji – coraz bardziej potrzebne.

Wydarzenie odbyło się pod patronatem medialnym miesięcznika “Zieleń Miejska”.