MKiŚ ogłasza nabór na pilotaż technologii odsalania Odry. Do rozdysponowania 68 mln zł

Jak poinformowała wiceministra klimatu i środowiska Urszula Zielińska, nabór rusza 16 marca 2026 r. i jest skierowany do podmiotów, które są w stanie przetestować nowoczesne metody odsalania w warunkach przemysłowych. Kluczowym wyzwaniem jest znalezienie technologii mniej energochłonnych i tańszych niż dotychczasowe rozwiązania, które blokowały inwestycje w zakładach wydobywczych.

Dlaczego tradycyjne odsalanie wód kopalnianych zawodzi?

Dotychczasowe prace Międzyresortowego Zespołu ds. Odry wykazały, że głównymi barierami w walce z zasoleniem są ekstremalnie wysokie koszty budowy instalacji oraz problem z zagospodarowaniem produktów ubocznych, takich jak mieszanki minerałów o niskiej wartości rynkowej.

Nowy program NFOŚiGW „Zmniejszenie uciążliwości wynikających z wydobywania kopalin” ma to zmienić. Resort poszukuje technologii, które:

• znacząco ograniczają zużycie energii w procesie odsalania,

• są możliwe do wdrożenia na szeroką skalę w polskim górnictwie,

• będą testowane bezpośrednio we współpracy z zakładami wydobywczymi.

Beneficjentami naboru mogą być nie tylko firmy technologiczne, ale również uczelnie wyższe oraz państwowe instytuty badawcze.

6 tysięcy ton soli na dobę – skala problemu Odry

Statystyki są alarmujące: każdej doby do Odry trafia około 6 tys. ton soli, co można porównać do transportu 120 wagonów kolejowych wypełnionych tym surowcem. Przekroczenie norm środowiskowych na całej długości rzeki sprzyja rozwojowi „złotej algi”. Ten słonowodny glon odpowiada za katastrofę ekologiczną z 2022 roku i wciąż stanowi realne zagrożenie dla ekosystemu.

Obniżenie zasolenia jest priorytetem Etapu I Planu inwestycyjnego sektora górniczego, który ma zostać zrealizowany do 2030 roku. Pierwszym krokiem jest zwiększenie retencji wód kopalnianych, aby unikać kumulacji zrzutów w okresach niskiego stanu wód w rzece.

Plan działań MKiŚ: Co po pilotażu?

Pilotaż technologii to dopiero początek szerszej strategii rządu. Resort klimatu zapowiada wielotorowe działania:

1. Etap II Planu inwestycyjnego: Po analizie wyników pilotażu powstaną systemowe instalacje odsalające w całym dorzeczu.

2. Monitoring automatyczny: W 2026 roku na Odrze pojawi się 10 nowoczesnych sond (dwie już funkcjonują), które stworzą ogólnopolski system ostrzegawczy.

3. Wsparcie z programu FEnIKS: Zwiększenie finansowania lokalnych projektów poprawiających odporność ekosystemów.

4. Ochrona Międzyodrza: Przygotowanie długoterminowego programu prawnej i przyrodniczej ochrony tego unikalnego obszaru.