Świerk to rodzaj botaniczny reprezentowany przez około 40 gatunków drzew występujących w strefie klimatu chłodnego i umiarkowanego. W Europie naturalnie rosną trzy jego gatunki: świerk pospolity (Picea abies) i świerk syberyjski (P. obovata), tworzące rozległe lasy na północy i wschodzie kontynentu, a także świerk serbski (P. omorica), gatunek endemiczny występujący na niewielkim obszarze Bośni i Hercegowiny. Oprócz gatunków krajowych, w uprawie znajduje się kilka gatunków obcego pochodzenia, z których najcenniejszym pod kątem zastosowań miejskich jest północnoamerykański świerk kłujący (P. pungens).

Cechą decydującą o przydatności poszczególnych gatunków świerków do uprawy, zwłaszcza na terenach zurbanizowanych, jest ich wytrzymałość na suszę oraz niską wilgotność powietrza. Niestety, większość świerków, na czele z rodzimym dla Polski świerkiem pospolitym, jest wrażliwa na długotrwały niedobór wody w podłożu oraz zanieczyszczenie powietrza. Świerki tworzą rozległe lecz płaskie systemy korzeniowe. W rejonach górskich, gdzie warstwa gleby jest płytka, ale często pada deszcz, taki typ korzeni pozwala efektywnie pozyskiwać wodę. Na terenach nizinnych, gdzie drzewa mogą korzenić się głębiej, większość drzew wykształca palowy system korzeniowy umożliwiający pobieranie wody z głębszych warstw gleby. Wyjątkiem w grupie świerków w odniesieniu do wymagań siedliskowych oraz tolerancji na suszę jest świerk kłujący. Właśnie z tego powodu gatunek ten jest najczęściej sadzony na terenach zieleni miejskiej i osiedlowej.  

Świerk kłujący

Początek uprawy świerka kłującego w Europie datuje się dopiero na drugą połowę XIX w., co wynika z dosyć późnego odkrycia tego gatunku. Drzewa świerków kłujących, zwanych potocznie srebrnymi, naturalnie występują na obszarze południowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych (w Górach Skalistych) na wysokości 2000?3300 m n.p.m.. Drzewa te nie tworzą rozległych skupisk monogatunkowych, lecz rosną pojedynczo lub w grupach wraz z innymi drzewami iglastymi charakterystycznymi dla tego obszaru ? jodłą jednobarwną, daglezją zieloną i sosną żółtą.

Świerk kłujący ma ładną, stożkowatą koronę oraz zieloną do niebieskiej barwę igieł. Dzięki bogatym walorom dekoracyjnym oraz łatwej adaptacji do warunków siedliskowych świerk ten stał się jednym z podstawowych gatunków ozdobnych produkowanych i oferowanych przez szkółki i centra ogrodnicze. Szeroki wybór odmian różniących się siłą wzrostu, pokrojem oraz barwą igieł ułatwia znalezienie drzew odpowiednich do różnego rodzaju zastosowań: do sadzenia w ogrodach przydomowych, osiedlowych, parkach czy miejscach reprezentacyjnych. Piękne okazy świerka kłującego można podziwiać w wielu europejskich stolicach ? Berlinie, Budapeszcie, Helsinkach, Sztokholmie, Oslo. W Moskwie świerki kłujące rosną pod murami Kremla.  

Świerk kłujący dobrze znosi suche, zanieczyszczone powietrze, jest mało wymagający w stosunku do podłoża i w pełni odporny na mróz. Drzewa rozmnażane przez wysiew nasion początkowo niewiele różnią się między sobą kolorem igieł, jednak z wiekiem różnice te stają się wyraźniejsze, a dorosłe drzewa przyjmują barwę od ciemnozielonej, przez szarą, stalową, do srebrzystoniebieskiej. Jednolitą i utrwaloną barwą, także młodego materiału szkółkarskiego, charakteryzują się odmiany ogrodowe rozmnażane przez szczepienie. Decydując się na wybór świerka kłującego, warto wiedzieć, że drzewa tego gatunku z wiekiem tracą dolne gałęzie, co jest zjawiskiem naturalnym, uzależnionym głównie od stanowiska, na którym rosną. Pełne ugałęzienie dolnej części korony utrzymuje się dłużej wtedy, gdy rośliny rosną pojedynczo na dobrze nasłonecznionym stanowisku.  

Mnogość odmian

Wśród wielu odmian świerka kłującego warto zwrócić uwagę na odmianę ?Edith? wyróżniającą się piękną, intensywnie niebieską barwą igieł oraz stożkowatym pokrojem. Jest to odmiana węgierska, uzyskana przez dr Eleméra Barabitsa w 1985 r. i nazwana na cześć jego żony Edit. Z tego względu cześć systematyków wskazuje, że prawidłowa nazwa tej odmiany to właśnie ?Edit? (węgierskie imię żeńskie), a nie jej angielski odpowiednik ?Edith?. Drzewo charakteryzuje się szybkim tempem wzrostu i wyjątkowo regularnym pokrojem, po 10 latach uprawy osiąga 3 m wysokości. Od innych odmian wyróżnia się przede wszystkim dłuższymi, cienkimi igłami, równomiernie okalającymi pędy. Gałęzie tej odmiany są sztywne, odstają pod kątem prostym od przewodnika. Igły mają do 3,5 cm długości, są jasne, niebieskie i zachowują ...