Sortownie w okresie przejściowym. AI i automatyzacja zmieniają gospodarkę odpadami

Polskie instalacje sortownicze wchodzą w kolejny etap rozwoju. Nie chodzi już wyłącznie o zwiększanie przepustowości czy dokładanie kolejnych urządzeń separujących poszczególne frakcje.

Coraz ważniejsze staje się pytanie, jaki dokładnie produkt instalacja ma uzyskać na wyjściu, ile kosztuje jego wytworzenie oraz w jakim stopniu proces można zautomatyzować.

O tych zmianach podczas konferencji „Kompleksowa Gospodarka Odpadami” w Pobierowie mówił Łukasz Tomsia, Sales & Country Manager Poland w STADLER. Jego funkcję potwierdzają informacje samej firmy, która w 2026 r. wzmocniła obecność na polskim rynku.

Od inżynierii do AI

STADLER opiera swoją działalność na wieloletnim doświadczeniu w projektowaniu instalacji, ale coraz większą rolę w ofercie firmy odgrywają rozwiązania cyfrowe.

– Duży nacisk STADLER kładzie jest na rozwiązania AI, a także preventive maintenance – mówił Tomsia.

Kierunek ten widać również w rozwijanej przez producenta platformie STADLERconnect. System korzysta z danych generowanych przez maszyny i sensory, a narzędzia oparte na AI mają pomagać m.in. w ograniczaniu nieplanowanych przestojów oraz wcześniejszym wykrywaniu problemów technicznych.

Nie chodzi więc wyłącznie o automatyczne rozpoznanie konkretnego rodzaju tworzywa. Cyfryzacja zaczyna obejmować również sposób zarządzania całą instalacją.

System kaucyjny zmienia warunki gry

Jednym z ważniejszych tematów rozmowy był wpływ systemu kaucyjnego na instalacje. Polska jest dopiero na początku zmian, z którymi część rynków Europy Zachodniej i Skandynawii mierzy się od wielu lat. Wyjęcie części wartościowych opakowań ze strumienia komunalnego zmienia zarówno skład materiału, jak i oczekiwania wobec sortowni.

– Widać, że instalacje są w okresie przejściowym – oceniał Tomsia.

Doświadczenia zagraniczne pokazują tendencję do większej specjalizacji. Linia nie jest projektowana po prostu „do sortowania odpadów”, lecz pod określony strumień i konkretny efekt, który ma zostać osiągnięty na wyjściu. Dotyczy to szczególnie lekkich opakowań i PET.

Omówiono też przykład urządzeń wykorzystywanych przy przygotowaniu butelek PET do dalszego recyklingu.

STADLER oferuje m.in. urządzenia do usuwania etykiet z butelek, które mają poprawiać efektywność dalszego rozpoznawania i separowania materiału. Producent podaje, że jego Label Remover może przetwarzać do około 8 – 9 ton butelek na godzinę, zależnie od charakterystyki strumienia.

To dobrze ilustruje szerszą zmianę: sortowanie coraz częściej ma przygotować materiał bezpośrednio do kolejnego procesu recyklingowego, a nie jedynie podzielić odpady na podstawowe frakcje.

Instalacja powinna być projektowana pod efekt

Według Tomsi doświadczenia zagraniczne dowodzą, że najlepszych rezultatów nie zapewnia kopiowanie jednego modelu instalacji.

– Konieczne jest dostosowanie instalacji do danego efektu, który chcemy osiągnąć – mówił.

Kluczowa okazuje się przy tym współpraca z operatorem zakładu.

– Wypracowywanie wspólnego rozwiązania, jest fundamentem dobrej sortowni, która spełnia oczekiwania klienta – podkreślał.

Nie chodzi więc wyłącznie o zakup technologii. Najpierw trzeba określić strumień wejściowy, wymagany produkt, wydajność, poziom automatyzacji oraz warunki ekonomiczne, w jakich zakład ma pracować.

Drugim czynnikiem przyspieszającym automatyzację są koszty pracy i dostępność pracowników.

Na bardziej rozwiniętych rynkach europejskich ten proces rozpoczął się wcześniej. Jak relacjonował Tomsia, tamtejsi operatorzy coraz częściej oczekują rozwiązań maksymalnie automatycznych.

– Tam, gdzie rynek jest bardziej zaawansowany i koszty pracy są na wysokim poziomie, nasi partnerzy rozmawiają z nami o rozwiązaniach jak najbardziej automatycznych – mówił.

Polska stopniowo zbliża się do podobnego momentu. Automatyzacja może więc wynikać nie tylko z wymagań dotyczących jakości sortowania, ale również z coraz trudniejszego dostępu do pracowników.

Maszyna ostrzeże, zanim się zepsuje

Jednym z bardziej interesujących przykładów jest predykcyjne utrzymanie ruchu.

Według Tomsi system może analizować stan urządzeń i z wyprzedzeniem sygnalizować potrzebę większej interwencji technicznej – np. dotyczącej łożysk.

To zmienia logikę utrzymania instalacji. Zamiast czekać na awarię i zatrzymanie produkcji, operator może zaplanować serwis wcześniej.

Oficjalne rozwiązanie Predictive Maintenance w ramach STADLERconnect właśnie na tym się opiera: ciągłym monitorowaniu kondycji sprzętu i możliwie wczesnym wykrywaniu symptomów potencjalnych awarii. w-stadler.com

Kolejny etap przed nami

Rozmowa ze STADLER pokazuje, że modernizacja instalacji odpadowych nie będzie polegała wyłącznie na zwiększaniu liczby separatorów.

Kolejny etap to połączenie mechaniki, automatyki, danych i sztucznej inteligencji.

System kaucyjny zmienia strumień. Rynek oczekuje coraz lepszej jakości surowca. Koszty pracy rosną. A przestój zaawansowanej instalacji oznacza coraz większe straty.

Dlatego pytanie stojące przed operatorami brzmi już nie tylko: „jak dobrze sortować?”, ale również: „jak zrobić to automatycznie, stabilnie i możliwie najtaniej?”.

27–28 października 2026 r. w hotelu ibis Styles Lublin Stare Miasto odbędzie się

 Forum Recyklingu

To kluczowe ogólnopolskie wydarzenie gromadzi liderów branży, ekspertów i przedstawicieli samorządów, aby wyznaczać efektywne kierunki gospodarki obiegu zamkniętego. Sprawdź szczegółowy program i dołącz do najważniejszego spotkania sektora na stronie forumrecyklingu.pl