Woda może zdrożeć. Kontrowersyjne zapisy nowego Prawa wodnego

Przedsiębiorstwa zaopatrujące mieszkańców w wodę lub zakłady produkcyjne muszą posiadać tzw. pozwolenie wodnoprawne. Gdy 1 stycznia 2018 r. wchodziło w życie nowe Prawo wodne, ustalono, że Wody Polskie naliczą na nowo opłaty do pozwoleń wydanych wcześniej.

Jednak o ile obliczenie opłat stałych w przypadku nowych wniosków było opisane w ustawie, to obliczanie ich na podstawie wcześniej złożonych około 20 tys. wniosków sprawiało kłopot. Nie ma w nich bowiem informacji o korzystaniu z wody mierzonym w m3/sekundę. Były za to inne wartości – np. maksymalne ilości pobieranej wody w m3/godzinę, m3/dobę i m3/rok/.

Takie maksymalne pobory godzinowe zdarzają się często w letnie upały, ale gdy przychodzi jesień wody zużywa się mniej.

Wody swoje, sąd swoje 

Wody Polskie naliczały zatem opłatę stałą na podstawie wskazania m3/godzinę. Jednak sądy, do których sprawy kierowały gminy, kilkukrotnie nakazywały obniżanie wysokości opłat. W związku z tym Wody Polskie zaczęły naliczać opłaty w sposób korzystniejszy dla odbiorców.

Teraz ustawodawca chce doprecyzować zapis. W ustawie ma się pojawić artykuł mówiący, że w razie braku wskazania w m3/sekundę, opłatę oblicza się na podstawie “wyrażonych w m3 na godzinę maksymalnych ilości możliwych”.

Może to w konsekwencji doprowadzić to do takiego wzrostu kosztów za opłatę stałą, która przełoży się na taryfy za wodę i ścieki. Protestują samorządy (m.in. ze Związku Gmin Warmińsko-Mazurskich, Śląski Związek Gmin i Powiatów oraz Ogólnopolskie Stowarzyszenie Samorządów Terytorialnych), a także najważniejsza organizacja branżowa – Izba Gospodarcza “Wodociągi Polskie”. Izba wyliczyła, że ustawowa zmiana podniesie opłatę stałą średnio o 205 proc. Część ekspertów mówi, że dla odbiorców może to oznaczać podwyżkę cen wody nawet o 50 proc.

Co na to ministerstwo?

Tymczasem resort stoi na stanowisku, że wskaźnik m3/godzinę jest najbardziej właściwym, gdyż stanowi “rekompensatę za rezerwację zasobów wód w ilości, która umożliwia korzystanie z nich w dowolnym momencie w maksymalnym rozmiarze, a nie za dopuszczalną (maksymalną) ilość możliwej do pobrania wody na rok”.

Na stronie MGMiŻŚ można znaleźć informację, że taki zapis uzyskał poparcie Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Ministerstwo uważa, że wskazywanie zmiany zaproponowanej w ustawie jako przyczyny prognozowanego wzrostu cen wody jest zupełnie nieuzasadnione, bowiem w taki sposób naliczano opłaty od 2018 roku, a mimo tego, wg statystyk przygotowanych przez PGW Wody Polskie roczne opłaty za wodę ponoszone przez czteroosobową rodzinę wynoszą obecnie ok. 944 zł, a to ok. 500 zł mniej w porównaniu z kosztami wody w 2015 r.

W dodatku udział procentowy opłat za usługi wodne w kosztach kształtujących cenę wody dla mieszkańca wynosi od 1 do 5 proc., natomiast udział opłaty stałej to zaledwie od 0,2 do 1 proc. tych kosztów. Trudno zatem, by opłata stała stanowiła tak istotny wpływ na koszt wody dla mieszkańców i spowodowała podwyżki cen wody dla mieszkańców nawet o 50 proc., uważa ministerstwo.