Zarząd Związku Miast Polskich krytycznie o tzw. czystościówce. Co się zmieni dla samorządów?

Zarząd ZMP ocenia, że “bazując na zasadniczo dobrej diagnozie obecnego stanu, Ministerstwo Klimatu i Środowiska proponuje rozwiązania, które mogą przynieść skutki skrajnie odmienne od zakładanych”. Właśnie dlatego popiera jedynie niewielką część proponowanych zmian, jednocześnie rozumiejąc, że punktowe zmiany w ustawie są potrzebne, żeby zwiększyć efektywność przepisów.

Później jednak wskazuje błędy ustawodawcy oraz proponuje te rozwiązania, które należałoby dołączyć do u.c.p.g.

Rewolucja w odpadach? Oto założenia projektu ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Jak rozliczać opłaty?

Pierwsza z uwag dotyczyła przepisu, który nakładał na właściciela nieruchomości obowiązek “zapewnienia” technicznych możliwości indywidualnego rozliczania mieszkańców w zabudowie wielolokalowej. Nowelizacja otwiera drogę do wdrażania systemów w uzgodnieniu między gminą, właścicielem nieruchomości a firmą odbierającą odpady. Jednak zdaniem Zarządu ZMP “Tak skonstruowane przepisy stanowią zakamuflowaną próbę przerzucenia na gminy odpowiedzialności za stan infrastruktury związanej z gromadzeniem odpadów na terenie nieruchomości, które nie stanowią ich własności”.

Samorządowcy krytykują także pomysł przymusowego zwiększania liczby PSZOK-ów w gminach. Przypomnijmy, że gminy będą musiały zapewnić co najmniej jeden PSZOK na każde 50 000 mieszkańców lub co najmniej jeden PSZOK na obszarze w promieniu 5 km od tego punktu. – Należy negatywnie ocenić propozycje mające na celu ograniczenie samodzielności gmin w zakresie kształtowania gminnego systemu odpadowego, które jednocześnie generują koszty przekładające się na wysokość stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. O liczbie PSZOKów i ich funkcjonalności powinny decydować rady gmin, które najlepiej znają specyfikę lokalną i są w stanie reagować na potrzeby mieszkańców – piszą eksperci.

Zwolnienia i ulgi

ZMP stanowczo sprzeciwia się też wprowadzaniu ulg i zwolnień z opłat za odbiór odpadów od niektórych mieszkańców przez znowelizowaną u.c.p.g. – Instrumenty pomocowe dla osób wymagających szczególnego wsparcia powinny być regulowane w innych ustawach (np. w ustawie o pomocy społecznej) – uważają samorządowcy.

Mniej stanowcze zastrzeżenia dotyczą z kolei ulg i zwolnień dla tych mieszkańców zabudowy wielorodzinnej, którzy prowadzą kompostowniki pod nadzorem np. spółdzielni. Według Zarządu ZMP należałoby się zastanowić, czy takie przepisy nie powinny dotyczyć tylko gmin wiejskich i wiejskich części gmin miejsko-wiejskich.

Wątpliwości ciąg dalszy

– Jednoznacznie negatywnie ocenić należy propozycję umożliwienia uzależniania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od masy odebranych (a nie, jak wskazuje się w projekcie, „wytwarzanych”) odpadów komunalnych – pisze ZMP. Czytamy, że “rozwiązanie to jest jawnym odejściem od jednego z fundamentalnych założeń tzw. rewolucji odpadowej, zainicjowanej w 2011 roku. Rozwiązanie to prowadzić może do licznych nieprawidłowości negatywnie wpływających na cele środowiskowe ustawy”. W ocenie ekspertów dużo lepszym rozwiązaniem byłoby umożliwienie stosowania części stałej i części zmiennej, uzależnione od ilości zużytej wody. Rozwiązanie w tym zakresie stanowiłoby realizację podnoszonego od wielu lat postulatu gmin turystycznych, w tym nadmorskich (np. Kołobrzegu). 

ZMP pisze również, że zaproponowane przepisy dotyczące obowiązku określenia przez wykonawcę stawki za odbiór oraz stawki za zagospodarowanie 1 Mg, co najmniej frakcji odpadów komunalnych zbieranych zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 4a ust. 1 oraz niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych, są nieadekwatne do celu wynikającego z uzasadnienia projektu ustawy.

Czego chcą samorządy?

ZMP oczekuje m.in. doprecyzowania obowiązków właścicieli nieruchomości w zakresie wyposażenia nieruchomości w worki lub pojemniki, przeznaczone do zbierania wszystkich rodzajów odpadów komunalnych w sposób selektywny, zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1.

Samorządowcy chcieliby też podniesienia maksymalnych stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości niezamieszkanych, a przede wszystkim nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. 

Liczą również na ograniczenie możliwości podejmowania uchwały w sprawie pokrycia części kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z dochodów własnych, niepochodzących z pobranej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wyłącznie do sytuacji, w której środki pozyskane z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi są niewystarczające na pokrycie kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, pomimo uchwalenia najwyższych możliwych stawek opłat.

 Wśród postulatów ZMP znalazły się też chociażby:

• Możliwość różnicowania stawek dla nieruchomości mieszanych – osobno dla części zamieszkanej i niezamieszkanej oraz w zależności od rodzaju działalności w części niezamieszkanej.
• Umożliwienie stosowania więcej niż jednej metody ustalania opłat na jednej nieruchomości, z zastrzeżeniem, że stawki nie przekroczą połowy stawek maksymalnych.
• Uchylenie art. 6j ust 3f UCPG wprowadzającego rażąco wadliwe ograniczenie dotyczące wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie tzw. metody wodnej.
• Umożliwienie zbierania wybranych frakcji odpadów wyłącznie w pojemnikach na terenach przeznaczonych do użytku publicznego, co jest szczególnie istotne po uruchomieniu systemu kaucyjnego w Polsce.
• Umożliwienie gminom łącznego odbierania od właścicieli nieruchomości worków z różnymi frakcjami odpadów, w sposób zapewniający niemieszanie się odebranych odpadów.

Wszystkie można znaleźć w komunikacie Związku Miast Polskich.

Zmiana zasad „gry w odpady”. Czy nadchodzące zmiany uszczelnią system?