Energia, ciepło i nawóz. Gdańsk z dofinansowaniem na ważną inwestycję

W siedzibie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej podpisano umowę na dofinansowanie budowy bioelektrociepłowni w Zakładzie Utylizacyjnym w Gdańsku. W wydarzeniu uczestniczyli zastępca prezesa zarządu Funduszu Paweł Augustyn oraz przedstawiciele miasta i Zakładu Utylizacyjnego. Po stronie Gdańska umowę podpisała prezydent Aleksandra Dulkiewicz, a w wydarzeniu udział wzięli także Sławomir Kiszkurno, prezes zarządu Zakładu Utylizacyjnego, oraz Sebastian Kozłowski, wiceprezes zarządu spółki.

Wartość inwestycji określana jest na blisko 180 mln zł. Zgodnie z komunikatem miasta całkowity koszt przedsięwzięcia wyniesie 179,5 mln zł netto, z czego część środków ma pochodzić z bezzwrotnej dotacji, a część z preferencyjnej pożyczki. NFOŚiGW wskazuje natomiast, że wsparcie ze środków Funduszu Modernizacyjnego wyniesie 143,4 mln zł, obejmując zarówno dotację, jak i pożyczkę.

Uruchomienie instalacji, według informacji miasta, planowane jest na drugą połowę 2028 r. NFOŚiGW w swoim komunikacie wskazuje zakończenie inwestycji w 2029 r.

Bioodpady jako lokalne źródło energii

Nowa bioelektrociepłownia będzie instalacją do zagospodarowania odpadów organicznych, w tym selektywnie zbieranych odpadów kuchennych i innych bioodpadów. Proces ma odbywać się w zamkniętym układzie technologicznym, co jest szczególnie istotne w kontekście ograniczania uciążliwości zapachowych, od lat będących jednym z najważniejszych społecznych wyzwań przy instalacjach odpadowych.

Rocznie instalacja ma przetwarzać ok. 60 tys. ton bioodpadów. Z tej masy powstawać będzie energia elektryczna, ciepło oraz certyfikowany nawóz organiczny wolny od mikroplastiku. Według założeń inwestycja pozwoli produkować ok. 14 tys. MWh energii elektrycznej rocznie, czyli ilość odpowiadającą zapotrzebowaniu ok. 7 tys. gospodarstw domowych. Dodatkowo instalacja ma dostarczać ok. 54 tys. GJ ciepła rocznie, co odpowiada potrzebom ok. 3 tys. mieszkań.

Energia elektryczna i cieplna mają zasilać zarówno sam Zakład Utylizacyjny, jak i miejską sieć energetyczną oraz ciepłowniczą Gdańska. Oznacza to, że bioodpady przestaną być wyłącznie strumieniem wymagającym zagospodarowania, a staną się lokalnym zasobem energetycznym.

Branża biogazowa za ustawą sieciową

Mniej odorów, więcej recyklingu

Jednym z kluczowych elementów inwestycji będzie zamknięcie procesu technologicznego. Ograniczenie kontaktu odpadów z otoczeniem, zadaszenie placów składowania i wyładunku oraz modernizacja gospodarki wodno-ściekowej zakładu mają zmniejszyć uciążliwości zapachowe i poprawić warunki funkcjonowania instalacji.

Znaczenie projektu wykracza jednak poza kwestię odorów. Bioelektrociepłownia ma wzmocnić system selektywnej zbiórki odpadów i zwiększyć poziom recyklingu w Gdańsku. Miasto szacuje, że wzrost może wynieść 5–7 punktów procentowych. W praktyce oznacza to nie tylko lepsze wykorzystanie frakcji organicznej, lecz także mniejsze ryzyko kar i wyższych opłat środowiskowych. Według miejskich szacunków oszczędności z tego tytułu mogą wynosić od 3,5 do 5 mln zł rocznie.

NFOŚiGW wskazuje także dodatkowe efekty ekologiczne projektu. Rocznie recyklingowi ma być poddawanych ponad 34,6 tys. Mg odpadów zielonych i innych bioodpadów, a redukcja emisji CO₂ ma wynieść ok. 12,9 tys. Mg rocznie. W wyniku procesu powstawać ma również środek wspomagający uprawę roślin.

Uzupełnienie Portu Czystej Energii

Budowa bioelektrociepłowni jest kolejnym elementem porządkowania miejskiego systemu gospodarki odpadami w Gdańsku. Nowa instalacja ma uzupełnić działający Port Czystej Energii, czyli elektrociepłownię przetwarzającą odpady komunalne nienadające się do recyklingu.

Port Czystej Energii odpowiada za frakcję resztkową, której nie można już efektywnie zawrócić do obiegu materiałowego. Bioelektrociepłownia ma natomiast zagospodarowywać frakcję biologiczną. Połączenie obu instalacji daje miastu możliwość stworzenia bardziej kompletnego systemu odzysku energii z odpadów, obejmującego zarówno odpady resztkowe, jak i bioodpady.

To ważne z punktu widzenia gospodarki komunalnej, bo współczesne miasta coraz rzadziej mogą opierać system odpadowy wyłącznie na sortowaniu surowców i składowaniu pozostałości. Rosnące wymagania dotyczące recyklingu, ograniczania składowania i redukcji emisji wymuszają budowę instalacji, które pozwalają lepiej wykorzystać poszczególne frakcje odpadów.

Szewczyk (“Orli Staw”): Budujmy biogazownie komunalne… ale z głową! [WIDEO]

Biogazownie w Polsce: potencjał wciąż większy niż wykorzystanie

Rozwój gdańskiej bioelektrociepłowni wpisuje się w szerszy trend, choć polski rynek biogazu nadal jest na etapie stopniowego rozwoju. Najbardziej widoczny jest segment biogazu rolniczego. Według danych Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa na koniec 2025 r. w rejestrze wytwórców biogazu rolniczego znajdowało się 200 instalacji, a produkcja biogazu rolniczego w 2025 r. przekroczyła 515 mln m sześc. Z biogazu rolniczego wyprodukowano wówczas ponad 1080 GWh energii elektrycznej.

Biogazownie komunalne, wykorzystujące selektywnie zebrane bioodpady, są jednak nadal znacznie mniej rozpowszechnione niż potencjał wynikający z ilości odpadów organicznych wytwarzanych przez mieszkańców. Tymczasem właśnie frakcja bio ma kluczowe znaczenie dla osiągania poziomów recyklingu. Od 2021 r. poziomy recyklingu odpadów komunalnych liczone są bowiem w odniesieniu do całej masy odpadów komunalnych, a do bilansu wchodzą również frakcje takie jak bioodpady.

Z punktu widzenia samorządów oznacza to, że bioodpady nie mogą być traktowane jako poboczny strumień systemu. Ich skuteczne zbieranie, oczyszczanie i przetwarzanie staje się jednym z warunków osiągania wymaganych poziomów recyklingu oraz ograniczania kosztów funkcjonowania gospodarki odpadami.

Biogaz jako element dywersyfikacji ciepła

Znaczenie biogazu nie ogranicza się do sektora odpadowego. Wysokosprawna kogeneracja, czyli jednoczesna produkcja energii elektrycznej i ciepła, może wspierać lokalne systemy energetyczne. W przeciwieństwie do źródeł zależnych od warunków pogodowych biogaz może być wykorzystywany w sposób bardziej stabilny i przewidywalny, zwłaszcza tam, gdzie istnieje stały dopływ substratu w postaci bioodpadów, osadów ściekowych czy odpadów z przemysłu rolno-spożywczego.

Dla miast ma to szczególne znaczenie. Ciepłownictwo systemowe stoi przed koniecznością odchodzenia od paliw kopalnych, modernizacji źródeł i poszukiwania lokalnych zasobów energii. Biogaz z odpadów nie rozwiąże wszystkich problemów ciepłownictwa, ale może być jednym z elementów miksu: obok odzysku energii z odpadów resztkowych, pomp ciepła, geotermii, biomasy, ciepła odpadowego, magazynów ciepła i odnawialnej energii elektrycznej.

W tym sensie gdańska inwestycja jest przykładem transformacji energetycznej realizowanej na poziomie lokalnym. Nie polega ona wyłącznie na budowie nowych źródeł energii, ale na łączeniu kilku celów: zagospodarowania bioodpadów, ograniczania emisji, produkcji energii i ciepła, poprawy recyklingu oraz zmniejszania zależności od zewnętrznych paliw.

Prof. Jacek Dach (UPP): Chińczycy mają autobusy i taxi na bioCNG z odpadów

Gospodarka obiegu zamkniętego w praktyce

Bioelektrociepłownia w Zakładzie Utylizacyjnym pokazuje, jak może wyglądać praktyczne wdrażanie gospodarki obiegu zamkniętego w sektorze komunalnym. Odpady organiczne, zamiast trafiać do procesów mniej efektywnych środowiskowo, mają zostać przetworzone na energię, ciepło i produkt nawozowy. To zamyka lokalny obieg zasobów i zwiększa samowystarczalność miejskiej infrastruktury.

Dla Gdańska inwestycja ma znaczenie strategiczne. Wzmacnia odporność systemu odpadowego, ogranicza środowiskowe skutki zagospodarowania bioodpadów, poprawia bilans energetyczny zakładu i miasta oraz uzupełnia działający już system odzysku energii z odpadów. W szerszej perspektywie może stać się punktem odniesienia dla innych samorządów, które szukają sposobu na połączenie gospodarki odpadami, ciepłownictwa i transformacji energetycznej.

Nie jest to więc jedynie kolejna inwestycja infrastrukturalna. To projekt, który pokazuje zmianę myślenia o odpadach: z problemu organizacyjnego i kosztowego w stronę zasobu, który może wzmacniać lokalne bezpieczeństwo energetyczne i środowiskowe.

Nowatorska biogazownia w Olsztynie na ostatniej prostej