Od odpadów do wartości – recykling sprzętu i produktów w centrum uwagi

Eksperci zwracali uwagę zarówno na problemy i ryzyka, jak i na szanse, jakie stoją przed gospodarką o obiegu zamkniętym w Polsce.

Wyzwania w zbiórce i zagrożenia szarej strefy

Dyskusja o ZSEE, prowadzona przez Mirosława Baściuka z E-Waste Recycling, pokazała, jak złożony jest system zbiórki i jak wiele czynników decyduje o jego skuteczności. Według Magdaleny Barylskiej z take-e-way GmbH, francuski model premiowania producentów stosujących ekomodulację realnie wspiera odpowiedzialne projektowanie sprzętu. Jej zdaniem organizacje odzysku są niezbędne, a przykłady z innych krajów pokazują, że monopolizacja rynku przynosi negatywne skutki – na Węgrzech ceny sprzętu wzrosły aż o 7 proc. – Nacjonalizacja bez dialogu zawsze kończy się podwyżkami – ostrzegła.

Na bardzo konkretne ryzyka wskazał Bartosz Kubicki z Klastra Gospodarki Cyrkularnej i Recyklingu. – W tym roku mieliśmy trzy pożary – mówił. Jak podkreślił, zużyte baterie potrafią się samoczynnie aktywować, a plastikowe obudowy sprzyjają rozprzestrzenianiu się ognia. Problemem jest także import sprzętu z Azji, którego faktycznej zawartości nikt nie kontroluje. – One nie są ujmowane w żadnych BDO. My zabezpieczamy zużyty sprzęt perfekcyjnie – zaznaczył.

Odpowiedzialność producentów i rola nowych regulacji

Zdaniem Roberta Makieły z Wastes Service Group, wielu producentów stosuje praktyki, które zwiększają przyszłe koszty systemu. – Produkty są tak słabe, że rozpadają się w rękach. Jeśli wiadomo, że za pięć lat staną się trudnym odpadem, to powinny ponosić konsekwencje. Takie wyroby muszą być objęte systemem depozytowym – podkreślił.

Paweł Palus z ERP Polska mówił z kolei o szarej strefie polegającej na potwierdzaniu fikcyjnej zbiórki czy obchodzeniu obowiązków w systemie BDO. – Nowa ustawa bateryjna powinna standaryzować i porządkować rynek – zauważył.

Według Łukasza Łyżwy z Polskiego Stowarzyszenia Magazynowania Energii, duże firmy mają świadomość, co produkują i jakie są koszty przetwarzania, ale brakuje jasnych zasad finansowania. – My musimy wiedzieć, za co dokładnie płacimy w systemie ROP. Chcemy zaprosić recyklerów, żeby nam opowiedzieli, jakie elementy są kosztowne i jakie pierwiastki muszą być odzyskiwane – wyjaśnił. Dodał przy tym, że organizacje odzysku nie powinny być nacjonalizowane, bo doświadczenie węgierskie jasno pokazuje negatywne konsekwencje.

Izabela Pakuła z Asekol podkreśliła z kolei, że organizacje odzysku nie tylko funkcjonują, ale i muszą dalej funkcjonować, bo są kluczowym ogniwem systemu i gwarantują jego efektywność.

Zmiana paradygmatu gospodarczego

Drugi panel, prowadzony przez Katarzynę Błachowicz z Klastra Gospodarki Cyrkularnej i Recyklingu, poświęcony był produktom z recyklingu i ich miejscu w nowoczesnej gospodarce.

Sylwia Chryczyńska-Ciężka z PreZero Recycling Szkło wskazała, że recykling nie polega wyłącznie na tworzeniu nowych produktów, lecz także na promowaniu tych, które już istnieją. Jako przykład podała szkło, które wraca do obiegu w postaci wełny mineralnej.

Z kolei Andrzej Kubik z GPR Guma i Plastik Recycling mówił o konieczności wykorzystania surowców wtórnych, nawet jeśli są mniej atrakcyjne ekonomicznie. – Każdy chce tworzyć, ale niewielu chce przetwarzać. Życie „na bogato” się skończyło, musimy intensywnie przetwarzać i poddawać recyklingowi dostępne materiały – podkreślił, odwołując się do koncepcji „ekonomii kosmicznej”, gdzie każdy zasób ma znaczenie.

– „Na bogato” było niszczycielskie i destrukcyjne, ale przede wszystkim gospodarka linearna nie jest najważniejsza, inne wartości są ważniejsze. Musi nastąpić całkowita zmiana paradygmatu – mówiła dr hab. prof. SGH Agnieszka Domańska-Sikorzak.

Dr inż. Aleksandra Sotowicz z Narodowego Centrum Badań i Rozwoju zaprezentowała dostępne ścieżki wsparcia dla branży, podkreślając, że nie zawsze trzeba tworzyć nowe narzędzia, bo takie już istnieją. Natomiast Zuzanna Lulińska z Ministerstwa Rozwoju i Technologii mówiła o wdrażaniu rozporządzenia w sprawie ekoprojektu i aktywów delegowanych, które określą, jakie produkty będą musiały być zielone i zdatne do recyklingu.

Dziś trwa drugi dzień Forum Recyklingu. O kolejnych wydarzeniach będziemy informowali na bieżąco.