Rewolucja w transgranicznym przemieszczaniu odpadów! System DIWASS od maja 2026 r. staje się obowiązkowy

To jedna z najważniejszych zmian w logistyce odpadów od niemal dwóch dekad. 21 maja 2026 r. wejdą w życie kluczowe przepisy rozporządzenia (UE) 2024/1157, które definitywnie kończą erę papierowych dokumentów w transgranicznym przemieszczaniu odpadów (TPO). Ich miejsce zajmie obligatoryjny, cyfrowy system DIWASS. Wyjaśniamy, co to oznacza dla przedsiębiorców i jak przygotować się do nadchodzących zmian.

Nowe regulacje unijne zastępują dotychczasowe rozporządzenie (WE) nr 1013/2006. Głównym celem reformy jest uszczelnienie systemu, walka z nielegalnym obrotem odpadami oraz pełna cyfryzacja procedur. Sercem tych zmian jest system DIWASS (Digital Waste Shipment System).

Czym jest system DIWASS?

DIWASS to centralna platforma prowadzona przez Komisję Europejską, służąca do elektronicznej wymiany informacji i dokumentacji w ramach TPO. Podstawę prawną jego funkcjonowania stanowią art. 27 rozporządzenia (UE) 2024/1157 oraz rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/1290. System ten ma stać się jedynym kanałem komunikacji między przedsiębiorcami a organami nadzorczymi.

Kto musi zarejestrować się w systemie DIWASS i kto będzie z niego korzystał?

Obowiązek korzystania z DIWASS obejmie niemal wszystkich uczestników łańcucha dostaw w obrocie międzynarodowym. Są to:

• zgłaszający,
• osoby organizujące przemieszczanie,
• przewoźnicy
• odbiorcy odpadów,
• wytwórcy odpadów
• instalacje gospodarowania odpadami.

Z systemu korzystać będą również organy administracji (w Polsce GIOŚ) oraz służby kontrolne: WIOŚ, Inspekcja Transportu Drogowego, Straż Graniczna, Krajowa Administracja Skarbowa oraz Policja.

Kluczowe dokumenty wyłącznie w chmurze

Za pośrednictwem DIWASS przesyłane będą wszystkie kluczowe dokumenty, w tym:

W ramach procedury notyfikacji:

• dokumenty zgłoszenia, oraz wszystkie dodatkowe informacje i dokumenty, wymagane zgodnie z załącznikiem II do rozporządzenia (UE) 2024/1157;
• cała korespondencja pomiędzy zgłaszającym a właściwymi organami w ramach postępowania dot. udzielenia zezwolenia na zgłoszone przemieszczenie;
• decyzje właściwych organów, dotyczące zgłoszonego przemieszczenia;
• dokumenty przesyłania, dot. poszczególnych transportów.

W ramach procedury informowania (art. 18):

• formularz określony w załączniku VII do rozporządzenia (UE) 2024/1157;
• umowa pomiędzy osobą, która organizuje przemieszczenie a odbiorcą, o której mowa w art. 18 ust. 10 rozporządzenia (UE) 2024/1157.
   

Pełna lista informacji i dokumentów przekazywanych za pośrednictwem DIWASS jest zawarta w art. 27 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2024/1157.

Ważne: System wprowadza rygorystyczne zasady wprowadzania danych. Nie będzie możliwości ręcznego wpisywania danych kontrahentów – podmioty będą wybierane z listy rozwijanej. Aby firma pojawiła się na liście, musi być wcześniej zarejestrowana w DIWASS.

Jak uzyskać dostęp i przejść rejestrację?

Polscy przedsiębiorcy będą mogli korzystać z systemu na dwa sposoby:

• przez stronę internetową KE (interfejs GUI),
• poprzez oprogramowanie komercyjne (przyłączone przez API), o ile będzie ono interoperacyjne z systemem centralnym.

Proces rejestracji: Rejestracja ma ruszyć w kwietniu 2026 r. Użytkownik (osoba fizyczna reprezentująca firmę) będzie musiał posiadać konto EU Login oraz posiadać uprawnienia do reprezentacji (KRS/CEIDG lub pełnomocnictwo). Rejestrację polskich podmiotów będzie zatwierdzał GIOŚ po weryfikacji danych.

Do identyfikacji podmiotów służyć będą:

• Główny numer: EORI (lub NIP dla podmiotów bez EORI),
• Numery pomocnicze: NIP, REGON oraz numer rejestrowy BDO.

Numery rejestracyjne podmiotów w DIWASS

Podmioty będą identyfikowane w DIWASS poprzez główny numer identyfikacyjny oraz numery rejestracyjne.

Główny numer identyfikacyjny: Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2025/1290 głównym numerem identyfikacyjnym będzie europejski numer identyfikacji podatkowej (EORI), o ile został nadany. Zasady identyfikacji podmiotów, którym nie nadano numeru EORI, zostaną określone na poziomie krajowym. Planuje się, że polscy przedsiębiorcy, którym nie nadano numeru EORI, będą posługiwać się numerem identyfikacji podatkowej (NIP), jako głównym numerem identyfikacyjnym w DIWASS.

Numery rejestracyjne: Wymagane numery rejestracyjne zostaną określone na poziomie krajowym.  Planuje się, że polscy przedsiębiorcy będą posługiwać się następującymi numerami rejestracyjnymi:

• numer identyfikacji podatkowej NIP (o ile nie został użyty jako numer główny);
• REGON;
• numer rejestrowy BDO

Co z trwającymi procedurami? Uwaga na terminy!

Wprowadzenie systemu DIWASS wymaga od firm szczególnej uwagi na terminy graniczne:

• Zgłoszenia potwierdzone przed 21 maja 2026 r.: będą procedowane na starych zasadach.
• Zgłoszenia niepotwierdzone do tej daty: zostaną umorzone, a procedurę trzeba będzie zacząć od nowa w systemie DIWASS.
• Ważność wydanych zezwoleń: zachowują one ważność, ale ostateczny odzysk musi zakończyć się do 20 maja 2027 r. (lub 20 maja 2029 r. dla instalacji z zezwoleniem wstępnym).

Komisja Europejska zapowiada udostępnienie materiałów szkoleniowych i etap testów. GIOŚ uruchomił już dedykowany adres e-mail dla pytań dotyczących nowego systemu: [email protected].