Będzie "awantura o ROP w Sejmie"? Andrzej Gantner (PFPŻZP): To apel, żeby jej nie było! [WIDEO]

Obecny projekt ustawy UC100 wprowadzającej ROP został opublikowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w sierpniu i niemal od razu wzbudził sporo kontrowersji. Choć jest popierany przez samorządowców (ale też instalacje komunalne i recyklerów), to spłynęło do niego ok. 1,7 tys. uwag, a ich analiza przedłużyła pracę nad nowym prawem. Właśnie dlatego nadal czekamy na opublikowanie ostatecznego projektu ustawy. 

Przedstawiciele producentów mieli zastrzeżenia między innymi do sposobu określania stawek opłat od wprowadzanych opakowań oraz faktu, że administratorem systemu będzie Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Rzeczywiście wiele szczegółów ustawa pozostawia do dookreślenia w drodze rozporządzeń, a cały system będzie zarządzany przez pracowników państwowych organów i instytucji.

“Producenci potrzebują ROP-u, bo bez niego nie sprostają wymaganiom PPWR”, mówi Andrzej Gantner z Polskiej Federacji Producentów Żywności Związku Pracodawców. 

Nadchodzi PPWR, a producenci też potrzebują ROP-u

Zdaniem Andrzeja Gantnera powinniśmy wypracować konsensus, bo “ROP ma służyć środowisku”. – Naszym celem powinno być to, żeby na rynku pojawiały się opakowania lepiej nadające się do recyklingu, które później samorządy będą selektywnie zbierać. Następnie muszą trafić do recyklingu, a wyprodukowany recyklat powinien znaleźć odbiorców – mówi ekspert i podkreśla, że taki model ROP jest potrzebny także producentom wprowadzającym produkty w opakowaniach. 

– Nie sprostamy wymogom Rozporządzenia PPWR, jeżeli selektywna zbiórka nie stanie w Polsce na dużo wyższym poziomie niż obecnie. Przede wszystkim musi objąć o wiele więcej frakcji odpadów niż dziś – przekonuje Gantner. Z punktu widzenia producentów jest to kluczowe, ponieważ jeżeli konkretnego rodzaju opakowań nie uda się skierować do recyklingu na dużą skalę, stopniowo będą one znikać z rynku.

Jest to szczególnie niekorzystna informacja dla producentów żywności, w przypadku których opakowania gwarantują bezpieczeństwo sprzedawanych produktów. Skutkiem ubocznym takiego założenia jest fakt, że często składają się one z wielu różnych materiałów, przez co relatywnie trudno jest je poddać recyklingowi. Co ważne, mówimy tu o ogromnej skali problemu, bo sektor rolno-spożywczy w Polsce wprowadza na rynek ponad 60% wszystkich opakowań.

ROP bez rewolucji? Znamy pierwsze zapowiedzi dotyczące ustawy UC100

NFOŚiGW jak NFZ?

Zdaniem Andrzeja Gantnera MKiŚ “nie widzi” tych problemów, jakie stoją przed wprowadzającymi produkty w opakowaniach. Ekspert obawia się, że nakładane na nich opłaty nie będą odzwierciedlały kosztów ponoszonych na zagospodarowanie powstających z opakowań odpadów. – Jeżeli opłaty będzie wyznaczać Ministerstwo w drodze rozporządzenia i na podstawie danych o kosztach zebranych przez NFOŚiGW, to ja dam sobie rękę uciąć, że raportowane koszty będą jak najwyższe – przestrzega Gantner. W założeniu ROP ma pokryć właśnie koszty zbiórki i przetwarzania odpadów opakowaniowych. 

Ekspert ma również obawę, że jeżeli te nie będą stały na wysokim poziomie, za “źle działający system i niski rezultat selektywnej zbiórki zapłacimy my wszyscy jako konsumenci”. – Jaka jest recepta na źle działający państwowy system? Spójrzmy na NFZ. Nie jest on reformowany, lecz do kasy Funduszu są dokładane pieniądze. To wiąże się ze zwiększaniem składki i opłat – argumentuje Gantner. W obecnej propozycji o tym, czy opłaty ROP należy podnieść, będzie mógł decydować minister klimatu w drodze rozporządzenia.

ROP w sejmie w połowie kwietnia jako rządowy projekt? “To bardzo dobra informacja” [WIDEO]

Model oparty na organizacjach odzysku

Jaki jest pomysł producentów na zorganizowanie systemu? Przede wszystkim miałby się on opierać na dotychczasowych organizacjach odzysku, które są prywatnymi spółkami prawa handlowego, a także wolnorynkowych mechanizmach. – Czeska ustawa ROP-owska dopuszcza istnienie właśnie takich organizacji odzysku. Na tamtym rynku została jedna, ale była to decyzja wszystkich uczestników; tak było lepiej i taniej. Zdaje się, że nasza propozycja jest najbardziej podobna właśnie do takiego modelu – przekonuje Andrzej Gantner. Ekspert zastrzega jednak, że ustawa powinna opisywać “bardzo rygorystyczne zasady działania tych organizacji”.

Gantner widzi też w takim modelu miejsce dla Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. – Każda organizacja odzysku powinna robić odpisy na poczet inwestycji dofinansowywanych przez NFOŚiGW. Z kolei Fundusz prowadziłby programy inwestycyjne podobne do dotychczasowych – mówi przedstawiciel Polskiej Federacji Producentów Żywności Związku Pracodawców. Zależy mu także na tym, by ustawa przewidywała mechanizm kosztu netto – koszty poniesione na gospodarkę odpadami powinny być pomniejszone o przychody ze sprzedaży odzyskanych z nich surowców. Ten mechanizm wymuszałby także, że każdy producent płaci tylko za “swoje” opakowania”, a samorządy i instalacje otrzymują pieniądze za te odpady, które zebrały i przetworzyły. 

Ustawa UC100 wprowadzająca ROP w połowie kwietnia ma się pojawić w Sejmie. Jak mówił Maciej Białek z Departamentu Gospodarki Odpadami w MKiŚ, takie jest oczekiwanie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. 

ROP sposobem na falę podwyżek opłat za odbiór odpadów? Komentuje Małgorzata Izdebska z ZMP [WIDEO]