Zielone dachy i ściany umożliwiają znaczące zwiększenie powierzchni zieleni na terenach, które charakteryzują się ograniczoną powierzchnią naturalnych gruntów lub wręcz ich nie posiadają. Wprowadzanie przedstawicieli wielu różnych gatunków roślin na te obiekty przyczynia się do podniesienia różnorodności gatunkowej i funkcjonalnej miasta, co jest niezwykle istotne z punktu widzenia regulacji i poprawy klimatu.

Ponieważ rośliny uważane są obecnie za jedną z najpopularniejszych i najbardziej rozpowszechnionych „zielonych technologii”, stają się podstawą licznych rozwiązań służących dobrostanowi ludzi.

Bezpośrednie ograniczanie zanieczyszczeń

Potencjał roślin do akumulacji zanieczyszczeń z powietrza jest jedną z usług świadczonych przez zbiorowiska roślinne (ecosystem services) na rzecz mieszkańców miast. W skali lokalnej roślinność, również ta na zielonych dachach i ścianach może stanowić barierę fizyczną ograniczającą narażenie ludzi na zanieczyszczenia powietrza, czyli bezpośrednio ograniczać ilość zanieczyszczeń. Cząstki stałe unoszące się w powietrzu są zatrzymywane i tymczasowo przechowywane bezpośrednio na liściach. Liście roślin, zależnie od gatunku, działają jak pochłaniacze unieruchamiające zanieczyszczenia, np. cząstki pyłów zawieszonych (PM) czy metale ciężkie.

Na dachach ekstensywnych zwykle wprowadzane są gatunki rozchodników o stosunkowo mało pofałdowanych powierzchniach liści, stąd uważane są za mało skuteczne elementy wiążące zanieczyszczenia pyłu zawieszonego (PM). Przykładowo rozchodnik biały Sedum album L. zatrzymuje ok. 0,42 gm-2rok-1, w porównaniu z 3,21, jakie zatrzymuje kostrzewa czerwona Festuca rubra L. W przypadku dachów intensywnych ich zdolność do wychwytywania PM jest porównywana do zdolności oczyszczania powietrza przez drzewa, a nawet lasy miejskie.

Do najważniejszych cech gatunków roślin służących do wychwytywania zanieczyszczeń z powietrza należy wskaźnik powierzchni liści (LAI – wyraża powierzchnię liści na jednostkę powierzchni ziemi lub pnia rośliny i jest stosowany jako wskaźnik tempa wzrostu rośliny), morfologia i anatomia (złożoność powierzchni i struktury liścia, grubość warstwy wosku, obecność włosków itp.) oraz gęstość aparatów szparkowych w przeliczeniu na jednostkę powierzchni. Odpowiadają za siłę, z jaką cząstki zanieczyszczeń przyczepiają się do liścia i nie są ponownie zawieszane w powietrzu ani wypłukiwane przez opady. Wysoce skuteczne wychwytywanie zanieczyszczeń (wysoka wartość LAI) notowana jest u gatunków pnączy, takich jak np. bluszcz pospolity Hedera helix L., wykorzystywany jako rozwiązanie dla oczyszczania powietrza i łagodzenia miejskiej wyspy ciepła (UHI).

Najskuteczniejsze oczyszczanie

W zależności od składu gatunkowego LAI zielonych ścian wynosi ok. 1–2 m2 na każdy m2 ściany. Im większa wartość LAI – większe zróżnicowanie cech roślin, tym wiązanie zanieczyszczeń ma szansę być realizowane na wyższym poziomie. Poza powierzchnią ściany na skuteczność oczyszczania powietrza wpływa miejsce, w który jest ona zlokalizowana. Najskuteczniejsze oczyszczanie jest notowane, gdy ściany zielone są instalowane w małych, zamkniętych przestrzeniach, np. w zabudowanych ciągach ulicznych. Wyniki badania wskazują, że właściwa lokalizacja i uwzględnienie innych parametrów, np. prędkości wiatru, mogą przyczynić się do spadku stężenia PM10 we wspomnianych przestrzeniach nawet o 60%.

Określenie wszechstronnej zdolności różnych gatunków roślin do oczyszczania powietrza z uwzględnieniem wielu ich cech funkcjonalnych, m.in. wielkości, szorstkości liści czy też tempa ich wzrostu, wyraża zaproponowa...