Już od dawna jesteśmy świadomi poważnego problemu, którym jest zanieczyszczenie powietrza w miastach spowodowane przez pyły zawieszone i szkodliwe dla zdrowia związki chemiczne. Rzadko jednak uświadamiamy sobie, że powietrze w budynkach jest równie zanieczyszczone jak to na zewnątrz, a niekiedy nawet o wiele bardziej.

Poziom zanieczyszczeń w pomieszczeniach wzrasta nawet dziesięciokrotnie w okresie zimy, co spowodowane jest ogrzewaniem budynków, rzadszym wietrzeniem pomieszczeń i częstymi bezwietrznymi dniami, sprzyjającymi powstawaniu smogu na zewnątrz. Problem ten dotyczy zarówno pomieszczeń biurowych, budynków użyteczności publicznej, jak i mieszkań. Warto pamiętać, że w zamkniętych pomieszczeniach o złej jakości powietrza ludzie spędzają aż 80–90% swojego czasu, pracując, ucząc się, wypoczywając. Aby rozwiązać problem szkodliwych dla zdrowia warunków, można sięgnąć po rośliny doniczkowe, które nie tylko podnoszą estetykę wnętrz, ale mogą też poprawić jakość powietrza.

Co wisi w powietrzu?

W zamkniętych pomieszczeniach w powietrzu znajdują się zanieczyszczenia różnego typu i pochodzenia. Są to: lotne związki organiczne, cząstki stałe (mikropyły, pyły zawieszone) oraz zanieczyszczenia biologiczne.

Źródłem szkodliwych substancji są różne elementy wyposażenia wnętrz (wykładziny, tapety, panele, tkaniny dekoracyjne, meble, urządzenia biurowe) oraz przedmioty codziennego użytku (odzież, środki higieniczne, kosmetyki, detergenty, AGD), kurz, żyjące w budynkach mikroorganizmy, zanieczyszczenia wnikające z zewnątrz, niesprawne, nieczyszczone systemy wentylacji i klimatyzacji, dym papierosowy, kuchenki i piecyki gazowe, kominki, grzejniki, a także zwierzęta domowe. Również ludzie emitują różne lotne związki (dwutlenek węgla, etanol, amoniak, wodór, fenole), które stanowią 34% zanieczyszczeń znajdujących się w biurach i mieszkaniach. W zatłoczonych i źle wietrzonych pomieszczeniach mogą one osiągać szkodliwe dla zdrowia stężenia.

Lotne związki organiczne (ang. volatile organic compounds, VOCs) to najpowszechniejszy rodzaj zanieczyszczeń powietrza w pomieszczeniach – jest ich ponad 900. Należą do nich m.in. węglowodory aromatyczne (benzen, ksylen, toluen), formaldehyd, trichloroeten, tlenki azotu, tlenek węgla (czad), amoniak. Odpowiadają one m.in. za podrażnienie oczu, nosa, gardła i skóry, choroby układu oddechowego, bóle głowy, senność i zmęczenie. Spośród nich benzen, ksylen i formaldehyd to szczególnie groźne związki, które w wysokich stężeniach i przy długotrwałej ekspozycji mogą mieć działanie kancerogenne, mutagenne, a także uszkadzać system nerwowy.

Pyły zawieszone, obecne także w pomieszczeniach jako główny składnik kurzu, uznane zostały przez Europejską Agencję Ochrony Środowiska za najbardziej niebezpieczną dla ludzi grupę zanieczyszczeń powietrza. To stałe lub płynne cząsteczki o średnicy poniżej 100 µm. Spośród nich najgroźniejsze są te o średnicy poniżej 2,5 µm, które przenikają do płuc, powodując choroby układu krążenia i oddechowego, w tym nowotwory płuc.

Znajdujące się w powietrzu zanieczyszczenia biologiczne obejmują zarodniki i strzępki grzybów, bakterie, sierść zwierząt, roztocza i ich wydaliny. Powodują często alergie, podrażnienia oczu, nosa i gardła. Sytuację pogarsza jeszcze przesuszone powietrze w pomieszczeniach. Jego wilgotność obniża się znacząco zimą, gdy mroźne powietrze na zewnątrz jest suche, a w pomieszczeniach działa centralne ogrzewanie.

Wszystkie te obecne w pomieszczeniach zanieczyszczenia mają bardzo duży wpływ na samopoczucie i zdrowie ludzi, ich zdolność do koncentracji, wydajność pracy, a także możliwości regeneracyjne. WHO uznała powodowane przez nie zaburzenia za tzw. syndrom chorego budynku (ang. Sick Building Syndrome, SBS), którego objawami są m.in.: bóle i zawroty głowy, swędzenie i pieczenie skóry, wysychanie śluzówek, alergie, zmęczenie, apatia, senność, rozdrażnienie, zaburzenia koncentracji. W najcięższych przypadkach może dochodzić nawet do poważnych chorób układu oddechowego i krążenia oraz nowotworów. Problemy zdrowotne związane z SBS obniżają komfort życia, wydajność pracy, efektywność nauki.

Zielone lekarstwo

Rośliny doniczkowe wraz z towarzyszącymi im mik...