Wodzisławski: Kaucja musi się rozwijać krok po kroku [Rozmowa]

– Nie ma magicznego przycisku z napisem „kaucja”, który 1 października zmieniłby wszystko – zaznacza Wodzisławski.

Kaucja to proces z ryzykiem

System powinien się rozwijać etapami, a kluczowe znaczenie będzie miała liczba punktów odbioru i ich sprawne funkcjonowanie.
– Na początku punktów będzie mniej, bo nie mamy jeszcze pełnej liczby opakowań w systemie, ale ten potencjał powinien się stopniowo rozwijać – mówi.

Według niego brak centralnego rejestru operacji systemu to dziś jedno z największych ryzyk:
– Mamy siedmiu operatorów, a brak jednego wspólnego systemu rozliczeń może prowadzić do paraliżu. Tym bardziej, że polski system będzie największym w Europie – nawet 15 miliardów sztuk opakowań rocznie.

Recykling puszek przebije 90%

Wodzisławski patrzy jednak na system z optymizmem:
– Dzięki kaucji na puszki po napojach przebijemy magiczną granicę 90% zbieralności i recyklingu – zapowiada.
To właśnie puszki aluminiowe są – jego zdaniem – najmocniejszym ogniwem systemu, ale zwraca uwagę, że pozostałe opakowania aluminiowe (np. tacki, tubki, folie, dezodoranty) także wymagają włączenia do systemu.

– Mamy do czynienia z tzw. „luką inwestycyjną”. W Polsce potrzeba około 250–300 sorterów metali nieżelaznych, żeby odzyskać aluminium z frakcji podsitowych. Tam cały czas są cenne surowce, które mają dodatnią wartość ekonomiczną – przypomina.

Edukacja to klucz

Prezes Fundacji RECAL zwraca uwagę, że edukacja i komunikacja z mieszkańcami są równie ważne, jak infrastruktura:
– Wiele osób myśli, że od 1 października wystarczy wrzucić opakowanie i od razu dostać pieniądze. Tymczasem to my tę kaucję najpierw wpłacamy przy zakupie. To nie jest „prezent”, tylko element systemu – wyjaśnia.
Fundacja prowadzi liczne działania edukacyjne podczas dużych wydarzeń muzycznych, takich jak Pol’and’Rock Festival, Jarocin, Off Festival czy Audioriver.
– Tam nasi animatorzy rozmawiają z ludźmi, tłumaczą zasady. Te indywidualne rozmowy są najskuteczniejsze – podkreśla Wodzisławski.

ROP – konieczny element układanki

Jak podkreśla szef RECAL-u, system kaucyjny bez ROP-u jest niepełny:
– Kaucja rozwiązuje tylko fragment problemu. Potrzebujemy pełnego wdrożenia rozszerzonej odpowiedzialności producenta, bo poza puszkami czy PET-ami mamy całą masę innych opakowań, którymi trzeba się zająć – mówi.
Wodzisławski wskazuje, że brak jednolitych zasad selektywnej zbiórki między gminami komplikuje system:
– Co gmina, to inna interpretacja zasad segregacji. Niektóre wręcz zakazują zbierania pewnych frakcji, które później będą objęte ROP-em. Musimy stworzyć wspólny standard selektywnej zbiórki – apeluje.

Trzeba inwestować i budować mosty

W rozmowie nie zabrakło też odniesień do dyskusji o finansowaniu ROP-u.
– Nie ma sensu spierać się o to, czy to jest podatek czy parapodatek. Ważne, żeby środki rzeczywiście wspierały rozwój instalacji i inwestycji – mówi Wodzisławski.
Zwraca uwagę, że polskie sortownie są dziś technologicznie mocne, ale potrzebują stabilnego finansowania:
– Mamy naprawdę nowoczesne zakłady, część z nich to perełki technologiczne. Ale jeśli teraz się zatrzymamy, nie osiągniemy celów recyklingowych. A kto stoi w miejscu, ten się cofa – podsumowuje.

Jacek Wodzisławski był uczestnikiem panelu „Opakowania w recyklingu” podczas tegorocznego Forum Recyklingu. Fundacja od lat działa na rzecz rozwoju recyklingu aluminium i edukacji ekologicznej w Polsce.