Kary za zaśmiecanie lasów drastycznie w górę. Rząd szykuje zmiany w ustawie o ochronie przyrody

We wtorek na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw opracowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska.

Nowe kary za zaśmiecanie lasu i korytarze ekologiczne

Projekt zakłada wprowadzenie nowego narzędzia ochrony przyrody – korytarzy ekologicznych. Chodzi o ochronę stref, przez które następuje migracja zwierząt. Strefy byłyby wyznaczane w formie zarządzenia. W strefie ochrony migracji zabronione byłoby lokalizowanie ogrodzeń, budowli oraz nowych obiektów budowlanych, jednakże RDOŚ mógłby zezwolić na odstąpienie od tego zakazu.

Ministerstwo chce też zwiększyć kary za zaśmiecanie lasu z minimum 500 zł na grzywnę nie niższą niż 1 000 zł, a w przypadku zakopywania, zatapiania, odprowadzania odpadów do gruntu w lasach lub w inny sposób składowaniu w lesie z minimum 1 tys. zł na grzywnę między 5 tys. zł a 10 tys. zł.

Zmiany w parkach narodowych i status funkcjonariusza publicznego

Zmiany obejmą też parki narodowe. Resort chce też, by za udostępnianie obszaru parku pobierane były opłaty. Jednocześnie nie przewiduje się zmian w zakresie określania wysokości opłaty za wstęp do parku narodowego lub na niektóre jego obszary.

Projekt ma również sprecyzować zakres obowiązków i minimalne wymagania wobec Służby Parku Narodowego. Np. obecnie Straż Parku, która jest częścią Służby nie posiada uprawnień do dostępu do danych osobowych, co utrudnia identyfikację osób popełniających wykroczenia i przestępstwa na terenie parku. „Funkcjonariusze Straży Parku będą mieli możliwość otrzymania broni palnej lub broni palnej myśliwskiej w celu wykonywania obowiązków służbowych” – dodano w OSR. Ponadto, funkcjonariusze Straży Parku, pracownicy Służby Parku Narodowego i pracownicy Służby Parku Krajobrazowego mają być uznani za funkcjonariuszy publicznych.

Pierwokup nieruchomości i polowania w rezerwatach

Projektowana nowela przewiduje także, że parki narodowe miałyby prawo pierwokupu w przypadku sprzedaży współwłasności Skarbu Państwa w nieruchomościach znajdujących się w granicach parku. Dodatkowo Wody Polskie, Lasy Państwowe i samorządy będą dodane do katalogu podmiotów, które mogą ubiegać się o bezprzetargowe rozporządzenie nieruchomością parku narodowego.

Jak wynika z projektu zniknie też możliwość ustanawiania w planie ochrony lub zadaniach ochronnych obszarów zwolnionych z zakazu polowania w danym rezerwacie przyrody. Jednocześnie minister ds. środowiska lub GDOŚ będą mogły wydać zwolnienie z zakazów, np. budowy lub przebudowy obiektów.

Nowe zasady dla parków krajobrazowych i obszarów Natura 2000

Projekt przewiduje też zmiany w wyznaczaniu i likwidacji parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu. Obecnie uchwały sejmików wojewódzkich w tych sprawach muszą być uzgadniane przez rady gmin, co – zdaniem projektodawcy – daje „zbyt duże uprawnienie samorządu lokalnego względem samorządu wojewódzkiego”. Zaproponowano, by zamiast uzgadniania, uchwały były opiniowane. Jednocześnie rady gmin mają mieć możliwość zaskarżania uchwał sejmiku do sądu administracyjnego.

MKiŚ planuje również zmienić sposób obowiązywania katalogu zakazów na terenie parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu. Dotychczas zakazy obowiązywały tylko w przypadku wprowadzenia ich odpowiednią uchwałą. „Proponuje się, że w przypadku braku obowiązującej uchwały określającej zakazy, będą obowiązywały na terenie tych form ochrony przyrody wszystkie zakazy z katalogu ustawowego” – napisano w OSR.

Zmienić mają się m.in. zasady wyznaczania obszarów Natura 2000; obecnie odbywa się w to w kilku etapach. W pierwszej kolejności zgodę wydaje rząd akceptując listę tych obszarów, którą opracował GDOŚ. Z tego powodu – jak przekonuje MKiŚ – nie ma potrzeby, by akt kończący ten proces był przyjmowany na poziomie rządowym, a wystarczy jedynie akt prawa miejscowego, wydany przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska (RDOŚ).

Ochrona gatunkowa. Amunicja gumowa i zakaz dokarmiania

Zmiany obejmą też kwestię ochrony gatunkowej. Wprowadzony ma być zakaz dokarmiania i wabienia zwierząt chronionych. Jednocześnie w odniesieniu do niedźwiedzi i żubrów zaproponowano rozszerzenie katalogu środków płoszenia o możliwość oddawania do nich strzałów z broni palnej gładkolufowej z użyciem amunicji niepenetracyjnej (np. gumowych kul).

Dodatkowo rozszerzony ma zostać katalog podmiotów, które mogą dofinansowywać leczenie, rehabilitację zwierząt w ośrodkach rehabilitacji zwierząt, a także funkcjonowanie takich obiektów. Chodzi o to, by umożliwić takie działania m.in. samorządom i wyeliminować ich dotychczasowe wątpliwości w zakresie zasadności takich działań.

Odszkodowania za szkody wyrządzone przez zwierzęta chronione

Wdrażając orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 2013 r. w zakresie szkód wyrządzonych przez żubry, wilki, rysie, niedźwiedzie i bobry, resort klimatu chce, by były one wypłacane za szkody wyrządzone w mieniu. Obecnie przepisy stanowią, że są one wypłacane za wyrządzone szkody w gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim, w uprawach, płodach rolnych, w pogłowiu zwierząt gospodarskich i w pasiekach.

Zmiany mają objąć również katalog sytuacji, w których Skarb Państwa zwolniony jest z wypłaty odszkodowania. Skarb Państwa ma być zwolniony z odpowiedzialności za szkody, gdy poszkodowany nie miał zezwoleń na wykorzystywanie zniszczonego mienia, nie przeciwdziałał wystąpieniu szkód lub przyczynił się do ich wystąpienia.

Prawa właścicieli gruntów i monitoring środowiska

MKiŚ planuje też wprowadzić szereg przepisów regulujących wykonywanie obowiązków związanych z ochroną przyrody na terenie gruntów prywatnych. Właściciele mają być zobowiązani do ich udostępniania w celu przeprowadzania badań naukowych. Jednocześnie GDOŚ lub RDOŚ nie będzie musiał uzyskiwać opinii zarządcy lub właściciela nieruchomości, jeśli jej status prawny jest niejasny.

Ponadto GIOŚ ma być wyznaczony jako organ koordynujący i składający sprawozdania z tzw. dyrektywy ptasiej oraz siedliskowej. Ostatni katalog zmian dotyczy gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES). Planuje się umożliwienie RDOŚ prowadzenia doraźnych kontroli pochodzenia okazów objętych CITES przy wsparciu służby celno-skarbowej, PIORiN i Inspekcji Weterynaryjnej.