Po wstąpieniu Polski do UE nastąpił przyrost zbiorczych systemów kanalizacyjnych. Wynikało to ze znacznych dysproporcji pomiędzy długością sieci wodociągowych dostarczających wodę do gospodarstw domowych a długością sieci kanalizacyjnych odprowadzających ścieki. W miarę powstawania nowych systemów kanalizacji narastał problem ich poprawnej eksploatacji. Jednym z elementów poprawnej eksploatacji systemów zbiorczej kanalizacji jest jej regularne czyszczenie.

Sieci kanalizacyjne w terenach płaskich, o bardzo małych spadkach dna kanałów, a zwłaszcza o małych średnicach i wypełnieniach, wymagają częstego płukania w celu usunięcia zawiesin wytrącających się ze ścieków i odkładających się osadów na dnie kanałów. Poprawną eksploatacją sieci kanalizacyjnej zajmuje się pogotowie kanalizacyjne, którego głównym celem jest usuwanie zapchań kanałów, przykanalików oraz wpustów ulicznych, powstrzymujących prawidłowy odpływ ścieków. Głównymi powodami zapchań są nieprawidłowe użytkowanie instalacji kanalizacyjnych wewnątrz budynków, a także uszkodzenia urządzeń. Zapchanie przewodów kanalizacyjnych może występować tylko incydentalnie. Wielokrotne przypadki niedrożności sygnalizują zaniedbania eksploatacyjne lub uszkodzenia kanału (jeżeli zapchanie występuje na określonym odcinku).

Pogotowie kanalizacyjne powinno dysponować:

  • planem sieci kanalizacyjnej,
  • nieiskrzącymi narzędziami służącymi do otwierania pokryw włazów studzienek kanalizacyjnych,
  • urządzeniami do czyszczenia przykanalików oraz wpustów ulicznych,
  • pompami spalinowymi i elektrycznymi,
  • zastawkami oraz korkami,
  • lampami sygnalizacyjnymi,
  • narzędziami i sprzętem ochrony osobistej.

 

Czyszczenie sieci kanalizacyjnych

Zaleganie osadów w rurociągach transportujących ścieki powoduje:

  • zmniejszenie przekroju poprzecznego kanału,
  • zwiększenie oporów przepływu,
  • zmniejszenie prędkości przepływu ścieków.

Zamontowane uzbrojenie do płukania sieci kanalizacyjnej przyczynia się do:

  • obniżenia kosztów inwestycyjnych, ponieważ zbędne jest wykonywanie kosztownych szybowych konstrukcji,
  • obniżenia kosztów eksploatacyjnych sieci kanalizacyjnej,
  • poprawy warunków bezpieczeństwa pracujących ekip zajmujących się konserwacją eksploatacyjnej sieci kanalizacyjnej (ponieważ wyeliminowana została konieczność schodzenia pracownika do studzienek).

Generalnie sieć kanalizacji zewnętrznej może być wykonana w układzie kanałów przełazowych lub nieprzełazowych. 

Czyszczenie kanałów przełazowych

Istotą kontroli stanu kanału przełazowego są inspekcja jego wnętrza oraz przejrzenie wszystkich jego odcinków. Inspekcja powinna być wykonana przez grupę roboczą, której zadaniem jest zwrócenie uwagi na stan ścian oraz spoin, a także na pęknięcia, rysy, zamulenie kanału oraz stopień zniszczenia jego dna, wycieki wody gruntowej, jednolitość spadku, wrastanie korzeni drzew i krzewów oraz stan uzbrojenia sieci kanalizacyjnej na powierzchni terenu1.

Szybkość, z jaką przewody kanalizacyjne ulegają zanieczyszczaniu, zależy od:

  • spadku kanału,
  • stopnia zanieczyszczania odprowadzanych ścieków,
  • liczby podłączonych obiektów,
  • systemu kanalizacji.

Kontrola stanu kanału przełazowego polega na przejściu przez niego i przejrzeniu każdego jego odcinka, zwracając uwagę na:

  • stan ścian i spoin,
  • pęknięcia i rysy,
  • wycieki wody gruntowej,
  • zamulenia kanału,
  • jednolitość spadku,
  • stopień zniszczenia dna kanału,
  • stopień zniszczenia elementów stalowych i żeliwnych,
  • obsadzenie stopni włazowych,
  • wrastanie korzeni drzew do kanału,
  • stan uzbrojenia na powierzchni terenu.

Jednym z rozwiązań czyszczenia sieci kanalizacyjnych jest spychacz automatyczny, który spiętrza ścieki w kanale i posuwa się wzdłuż niego na skutek parcia wody na jego tarczę. Spychacz ręczny używany jest natomiast w sytuacji, gdy nie można kanału czyścić spychaczem automatycznym. Do czyszczenia przełazowych kanałów o przekroju kołowym (o średnicy 0,8-2 m), rzadziej jajowych lub innych, mogą być używane wydrążone kule metalowe, które napełnia się ściekami spiętrzanymi w studni rewizyjnej. 
Szybkość czyszczenia się kanałów zależy od ich spadku, liczby podłączonych obiektów, zanieczyszczenia odprowadzanych ścieków oraz systemu kanalizacji.

Częstotliwość czyszczenia kanałów ustala się na podstawie dotychczasowych doświadczeń eksploatacyjnych – przy założeniu, że podtopienie przykanalików nie będzie przekraczało 5-10 cm. Na rys. 1 przedstawiono metody czyszczenia sieci kanalizacyjnych przełazowych.

Do metod wykorzystywanych podczas czyszczeni...