Ponad 130 osób wzięło udział w konferencji przygotowanej przez redakcje „Przeglądu Komunalnego” oraz „Wodociągów-Kanalizacji” pt. „Bezpieczeństwo w zaopatrzeniu w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Nowe obowiązki dla gmin”, która odbyła się online 31 marca br. Spotkanie dedykowane było samorządowcom i pracownikom samorządowym, a dyskusja koncentrowała się na nowej dyrektywie UE w sprawie wody pitnej, która już w styczniu 2023 r. stanie się częścią polskiego prawa.

Dyrektywa 2020/2184 unowocześnia 20-letnią dyrektywę w sprawie wody pitnej i jest wynikiem wdrożenia odpowiedzi KE na europejską inicjatywę obywatelską „Right2Water” – 1 659 543 podpisy zebrane w 25 państwach członkowskich UE (2009 r.: spotkanie Europejskiej Federacji Związków Zawodowych Służb Publicznych, maj 2012 r.: rejestracja, grudzień 2013 r.: przedłożenie KE, luty 2014 r.: spotkanie i wysłuchanie w PE, 14 marca 2014 r.: poparcie KE); oceny sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT) dyrektywy 98/83/WE  z 1 grudnia 2016 r. oraz realizacji polityki Celów Zrównoważonego Rozwoju. W ocenie sprawności i wydajności regulacyjnej REFIT zdiagnozowano kilka najbardziej znaczących problemów. Są to nieaktualna lista parametrów jakości wody i ich wartości parametrycznych, nadmierne poleganie na ocenach zgodności jakości wody na końcu łańcucha jej dostaw (w kranach) z wartościami parametrycznymi i związany z tym brak podejścia do zarządzania jakością wody, opartego na analizie ryzyka, problemy związane z jakością wody w małych systemach wodociągowych, brak dostępu do publicznych sieci wodociągowych i dla wielu obywateli UE, problemy związane z materiałami kontaktującymi się z wodą, a także braki w komunikacji i przekazywaniu obywatelom właściwej informacji dotyczącej jakości wody.

Zadanie samorządów

Dlaczego implementacja dyrektywy do polskiego prawa jest tak ważna z perspektywy samorządów? Przede wszystkim dlatego, że wprost wynika to właśnie z polskiego prawa. Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym wyraźnie stanowi, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. A dalej w art. 7 ustawy czytamy, że w szczególności zadania własne obejmują wodociągi i zaopatrzenie w wodę. Ponadto – zgodnie z Ustawą z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków – zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków to również zadanie własne gminy. Nowa dyrektywa unijna wprowadza wiele zmian, a najistotniejsze z nich to wzmocnione normy jakości wody, które są bardziej rygorystyczne niż zalecenia WHO. Zasadniczo zmieniają się dopuszczalne parametry dla niektórych substancji, np. bisfenolu, chloranów i chlorynów, uranu czy ołowiu. Jeśli chodzi o ten ostatni, jego zawartość w wodzie nie może przekraczać 5 µg/l, która to wartość ma być bezwzględnie osiągnięta w okresie nie dłuższym niż 15 lat od dnia wejścia dyrektywy w życie, tj. do 12 stycznia 2036 r. Kolejna istotna rzecz to nadzór i ograniczanie wpływu pojawiających się nowych zanieczyszczeń, takich jak substancje zaburzające gospodarkę hormonalną i PFAS, a także mikrodrobiny plastiku, dla których zharmonizowane metody analityczne zostaną opracowane w następnych latach.

– Bardzo ważne jest również podejście zapobiegawcze, sprzyjające działaniom mającym na celu zmniejszenie zanieczyszczenia u źródła poprzez wprowadzenie „podejścia opartego na ryzyku”. Opiera się to na dogłębnej analizie całego łańcucha dostaw wody: od obszaru zasilania punktów poboru wody do kranu do identyfikowania zagrożeń, oceny ryzyka i przyjęcia środków minimalizujących je – mówiła prof. dr hab. inż. Izabela Zimoch z Politechniki Śląskiej.

Dyrektywa stanowi również o poprawie dostępu do wody pitnej, w szczególności dla grup wrażliwych i zmarginalizowanych, oraz o działaniach promujących picie wody z kranu, w tym w miejscach publicznych i restauracjach. Ma to wpłynąć na mniejsze zużycie butelek plastikowych.

Zarządzanie ryzykiem

Nowa DWD wprowadza zarządzanie ryzykiem w zaopatrzeniu w wodę jako obowiązkowe i nakłada określone obowiązki. Artykuł 7 dyrektywy mówi o podejściu do bezpieczeństwa wody opartym na ryzyku...