Gdy jesienią wiele gatunków roślin przygotowuje się do zimowego spoczynku. wrzosy zaczynają roztaczać swój urok, zachwycając nas ciepłymi, nasyconymi barwami. Przy odpowiednim doborze gatunków i odmian mogą być one pełne barw od wiosny do jesieni, a nawet zimą, kiedy dzięki różnobarwnym liściom zachowują swoisty charakter.

Naturalne wrzosowiska nie są nam wcale obce – typowe dla naszego klimatu gatunki Calluna vulgaris, Erica vagans, Erica tetralix są często spotykane w widnych, ciepłych i piaszczystych lasach sosnowych. W Polsce najwięcej wrzosowisk naturalnych występuje na niektórych piaszczystych terenach Mazowsza. W zachodniej Polsce znajduje się rezerwat o nazwie „Wrzosowiska Cedyńskie”, gdzie wzgórza pokryte wrzosami i roślinnością kserotermiczną można podziwiać ze specjalnie przeznaczonego do tego celu punktu widokowego.
 
Gatunki
Najważniejszymi – choć oczywiście nie jedynymi – gatunkami do tworzenia ogrodów wrzosowych są wrzosy i wrzośce. Wrzos pospolity (Calluna vulgaris) jest jedynym przedstawicielem swojego rodzaju. W dawnych czasach miotlaste pędy tej rośliny wykorzystywano do zamiatania, stąd nazwa łacińska, wywodząca się z greckiego słowa kalluno, które oznacza oczyszczanie, zamiatanie. Odmiany wrzosu różnią się wysokością, ubarwieniem liści, kolorem i kształtem kwiatów oraz okresem kwitnienia. Najniższe odmiany osiągają zaledwie 10 cm wysokości, zwykle mają one charakter okrywowy. Odmiany wyższe mają pędy wzniesione i dorastają do 35-40 cm. Najwyższe odmiany (np. ‘Hollandia’) mogą dorastać nawet do 70 cm.
Wrzos pospolity kwitnie, w zależności od odmiany, od lipca do października. Kwiaty mogą być pojedyncze, pełne lub pączkowe. W przypadku tych ostatnich owady nie mają dostępu do wnętrza kwiatu i nie zapylają go, dzięki czemu te odmiany kwitną dwa, a nawet trzy miesiące. Koloryt wrzosów obejmuje całą gamę barw i odcieni, począwszy od bieli, przez fiolet i róż, na ciemnej czerwieni kończąc. Liście wrzosów mogą być szare, żółte, zielone, pomarańczowe, czasem niemal czerwone. U niektórych odmian zmieniają barwę w okresie jesienno-zimowym. To one, gdy nie ma kwiatów, stanowią główny element dekoracyjny. Trudno jest jednoznacznie polecić najlepsze odmiany do uprawy na wrzosowisku. Jeszcze do niedawna uprawiano kilkanaście odmian, a obecnie w ofercie firm ogrodniczych jest ich ok. 500. Do najciekawszych można zaliczyć: odmianę pączkową ‘Aleksandra’ o błyszczących czerwonych kwiatach, ‘Jan Dekker’ o srebrzystym ulistnieniu oraz fioletoworóżowych, pełnych kwiatach, ‘Boskoop’ o żółtym ulistnieniu, przebarwiającym się zimą na miedziane, ‘Allegro’ o silnym wzroście i ciemnoczerwonych kwiatach, ‘J.H. Hamilton’ o pełnych, łososiowych kwiatach, ciemnozielonych liściach i płaskim pokroju czy ‘Golden Carpet’, płożącą odmianę o złocistożółtych, przebarwiających się zimą na liściach brązowo i jasnych lilaróżowych kwiatach (tabela).
W ogrodach wrzosowych można zasadzić też wrzośce. Rośliny te mają bardzo podobne wymagania, choć zwykle gorzej znoszą okres zimowy. Są za to bardziej tolerancyjne w stosunku do warunków siedliskowych (odczyn i wilgotność podłoża). Najbardziej znanym gatunkiem jest wrzosiec czerwony Erica carnea. Wrzośce różnią się od wrzosów przede wszystkim terminem kwitnienia – ich kwiaty pojawiają się zwykle od połowy lutego do połowy maja, choć spotyka się odmiany kwitnące już w grudniu (‘Winter Rubin’). Kwiaty wrzośców są też większe, zwykle przybierają barwę ciemnoróżową, choć są odmiany o kwiatach białych (‘Snow Queen’) lub czerwonoróżowych (‘Vivelli’).
 
Wrzosy wśród roślin
Aby ogrody wrzosowe nie były zbyt monotonne, nie powinno zabraknąć w nich także innych roślin. Warto wzbogacić je o gatunki dobrze komponujące się z wrzosami, czyli takie, które preferują kwaśną glebę. Do najbardziej popularnych należą brzoza brodawkowata (Betula pendula), ostrokrzew kolczasty (Ilex aquifolium), ostrokrzew Meservy (Ilex x meserveae), laurowiśnia wschodnia (Prunus laurocerasus), klon palmowy (Acer palmatum) czy też nasz rodzimy żarnowiec miotlasty (Cytisus scoparius). Można także uzupełnić wrzosowisko o niskie rośliny zimozielone, np. modrzewnicę pospolitą (Andromeda polifoli), dabecję kantabryjską (Daboecia cantabrica) czy golterię rozesłaną (Gaultheria procumbens). Również różaneczniki, azalie, pierisy czy kalmie doskonale komponują się z roślinami wrzosowatymi, a ponadto mają jeszcze jedną dużą zaletę: są wyjątkowo dekoracyjne w trakcie kwitnienia. W ogrodzie wrzosowym nie może zabraknąć drzew iglastych, zwłaszcza odmian o strzelistym czy kolumnowym pokroju (Juniperus communis ‘Hibernica’, Juniperus virginiana ‘Skyrocket’), które będą doskonale kontrastować z barwnym dywanem wrzosów. Do nasadzeń poleca się także karłowe odmiany świerka pospolitego (Picea abies), sosny górskiej (Pinus mugo var. mughus) czy też rozłożyste odmiany jałowców.
W stanie naturalnym, na prawdziwym wrzosowisku razem z wrzosem występują także niektóry byliny i trawy, w tym m.in. sasanka zwyczajna (Pulsatilla vulgaris), ukwap dwupienny (Antennaria dioica), goździk piaskowy (Dianthus arenarius), goździk kropkowany (Dianthus deltoides) i kostrzewa owcza (Festuca ovina). Naturalny, nieco dziki charakter wrzosowiska doskonale oddają trawy, np. trzcinnik czy trzęślica.
 
Zestawienie gatunków i odmian wrzosów i wrzośców wraz z ich charakterystyką

Gatunek/odmiana
Kolor kwiatów
Termin kwitnienia
Wysokość [cm]
Liście
Calluna vulgaris
‘Alba Praecox’
białe
VII-VIII
40
zielone
‘Aleksandra’ (pączkowa)
czerwone
X-XII
20
zielone
‘Allegro’
ciemnoczerwone
VIII-IX
45-50
ciemnozielone
‘Boskoop&rsqu...

Wykup dostęp do płatnych treści Portalu Komunalnego!

Chcesz mieć dostęp do materiałów Portalu Komunalnego Plus?

css.php