Najprostszym sposobem wykorzystania wody opadowej do nawadniania zieleni są ogrody deszczowe (ang. rain garden). Nie wymagają one specjalistycznych technologii ani inżynierskich urządzeń wspomagających, za to mogą być stosowane zarówno w ogrodach przydomowych, jak i na terenach miejskich, zapewniając bujną zieleń przez cały sezon.

Rolą deszczowych ogrodów jest odbieranie spływów opadowych z powierzchni nieprzepuszczalnych, takich jak dachy, chodniki, place, ulice (o małej częstotliwości ruchu). Woda gromadzona w ogrodzie deszczowym wsiąka w podłoże, zasilając wody podziemne, a jednocześnie nawadnia rośliny użyte do obsadzenia ogrodu. Dzięki temu możemy się cieszyć pięknym, samoutrzymującym się ogrodem.
 
Budowa ogrodu
Budowa ogrodu deszczowego jest bardzo prosta. Wyglądem przypomina niewielkie zagłębienie przywołujące na myśl dziurę w ziemi, najczęściej o kształcie owalnym. Obniżenie o płaskim dnie obsadzone jest roślinnością, także na skarpach oraz wzdłuż brzegów zagłębienia. Trzeba przy tym pamiętać, że przy wykopywaniu dziury w ziemi naruszamy strukturę i układ profilu glebowego, a przede wszystkim usuwamy najbardziej wartościową warstwę ziemi, bogatą w składniki odżywcze, toteż przed posadzeniem roślin należy glebę pokryć mierzwą i nawieźć kompostem. Ponieważ głównym zadaniem jest przesiąkanie wody w głąb gruntu, gleba pod ogród deszczowy powinna mieć strukturę zapewniającą sprawne poruszanie się wody w profilu, a jednocześnie odpowiedni stopień wilgotności. Deszczowy ogród nie uda się na glebach piaszczystych i łatwo przepuszczalnych, ponieważ woda spłynie zbyt szybko i osuszy grunt, co będzie niekorzystne dla niektórych gatunków roślin. Warto także zaznaczyć, że ogród deszczowy nie jest zbiornikiem wodnym, gromadzi wody opadowe jedynie czasowo. Jego wielkość, układ i struktura powinny zatem zakładać odpowiednią pojemność wodną, wynikającą z warunków naturalnych. Podstawą jest tu dobre drenowanie, zarówno w podłożu, jak i przez rośliny. Dlatego przy właściwym doborze gatunkowym nadmiar wody, która długo zalega, nie powinien mieć miejsca.
Wymagania roślin
Prawidłowe funkcjonowanie ogrodu deszczowego zależy w przeważającej mierze od doboru gatunkowego roślin, który nie może być przypadkowy, chociaż wydawałoby się, że to zwykły ogród kwietny w zagłębieniu. W doborze roślin należy kierować się pewnymi zasadami, z których najważniejszą jest grupowanie gatunków pod kątem ich preferencji wodnych. Zazwyczaj stosuje się cztery strefy wilgotności w układzie schodkowym. Pierwsza strefa jest położona najniżej, na jej dnie będzie zalegać woda. Sadzimy tu rośliny wymagające dużo wilgoci w glebie i jednocześnie znoszące okresowe utrzymywanie się wody. W drugiej strefie, usytuowanej nieco powyżej dna, na granicy zalegania wody, jest miejsce dla roślin środowisk nawodnych, lubiących gleby wilgotne, takich, które znoszą podtopienia. W kolejnej strefie, trzeciej, na obniżonych skarpach, sadzi się gatunki wymagające umiarkowanej wilgotności. Powinny one tolerować zarówno okresy suszy, jak i krótkie okresy zwiększonego uwilgotnienia. W czwartej strefie, położonej najwyżej, należy sadzić rośliny wytrzymujące dłuższe okresy suszy. Niektóre ogrody deszczowe mogą posiadać jedynie trzy strefy, tj. mokrą, wilgotną i suchą. Układ schodkowy ogrodu daje duże prawdopodobieństwo, że pewne rośliny nigdy nie zostaną w pełni zalane.
 
Woda w ogrodzie
Przesączanie wody w ogrodzie deszczowym powinno następować dość szybko, tj. w ciągu 24-48 godzin, dlatego rośliny do obsadzenia dna muszą tolerować mnóstwo wody w krótkim czasie. Jak więc gatunki wodolubne wytrzymają okresy suszy? W klimacie umiarkowanym z reguły nie są one długie, więc mało prawdopodobne jest kompletne wysychanie roślin. Jeżeli jednak zdarzą się dłuższe okresy suszy, roślinność znosząca zalewanie, posadzona w obniżeniach, potrafi – dzięki długim korzeniom – korzystać z wilgoci zachowanej w glebie. Rośliny strefy pierwszej i drugiej to gatunki występujące przy akwenach wodnych, w obszarach podmokłych albo w siedliskach odkrytych, gdzie potrafią korzystać z deszczu, chłonąc duże ilości wody. Inaczej jest z roślinami przyzwyczajonymi do warunków suchych – te zupełnie nie radzą sobie z podmokłą glebą i nadmiarem wody, toteż gatunki nieodporne na zalewanie należy sadzić jedynie w strefie trzeciej lub czwartej.
Przy wyborze roślin dla ogrodu deszczowego należy zwracać uwagę nie tylko na rodzaj gleby i warunki wilgotnościowe, ale też na warunki świetlne. Będą one miały bowiem wpływ podczas procesu transpiracji i parowania, a tym samym na lokalny obieg wody w obszarze ogrodu deszczowego. Inną ważną kwestią jest odpowiednia ilość miejsca, którą należy przeznaczyć pod daną roślinę, by nie musieć jej potem przycinać lub usuwać, co w konsekwencji może wpłynąć na lokalny obieg wody. Należy zwracać też uwagę na gęstość sadzenia roślin, tak by chronić powierzchnię gleby przed utratą wilgoci. Ewentualne miejsca odkryte można przysypać korą.
Wybrane rośliny ogrodu deszczowego z uwzględnieniem pochodzenia roślin

Nazwa łacińska
Nazwa polska
Wzrost
[m]
Kolor
Kwitnienie
Strefa wilgotności
Światło
Pochodzenie
I
II
III
IV
ROŚLINY ZIELNE
Aruncus dioicus
parzydło leśne
1,5
biały
VII-VIII
-
x
x
-
półcień
Europa
Asclepias tuberosa
trojeść bulwiasta
0,6
pomarańczowy
VII-IX
-
-
-
x
słońce
Ameryka Północna
Aster novae-angliae
aster nowoangielski
1,0
niebieski
VIII-X
-
x
x
-
słońce
Ameryka Północna
Aster novae-belgii
aster nowobelgijski
1,0
niebieski
VII-X
-
x
x
-
słońce
Ameryka Północna
Astilbe sp.
tawułka
0,6-1,0
od białego po purpurowy
VII-VIII
-
x
x
-
słońce
Azja
Caltha palustris
kaczeniec błotny
0,3
żółty
IV-V
x
x
-
-
półcień
Europa, Ameryka Północna, Azja
Cardamine amara
rzeżucha gorzka
0,4
biały
IV-VI
 
x
x
 
słońce
Europa
Cardamine pratensis
rzeżucha łąkowa
0,3
fioletowy
IV-V
 
x
x
 
słońce
Europa
Echinacea purpurea
jeżówka purpurowa
1,0
purpurowy
VII-X
-
x
x
 
słońce
Ameryka Północna
Equisetum hyemale
skrzyp zimowy
0,6
-
-
-
x
x
-
półcień
Europa, Ameryka Północna
Eupatorium cannabinum
sadziec konopiasty
1,0
różowy
VII-VIII
-
x
x
-
-
Europa
Filipendula ulmaria
wiązówka błotna
1,0
biały
VII-VIII
-
x
x
-
słońce
Europa
Fritillaria meleagris
szachownica kostkowata
0,2
różowy
IV-V
-
x
-
-
-
Europa
Geum rivale
kuklik zwisły
0,3
różowy
V-VI
-
x
-
-
-
Europa
Geum triflorum
kuklik trójkwiatowy
0,2
różowy
IV-VI
-
-
x
x
słońce
Ameryka Północna
Gladiolus palustris
mieczyk błotny
0,5
różowy
VII-VIII
-
x
x
 
słońce
Europa
Iris kaempferi
kosaciec mieczolistny
0,7
purpurowy
VII-VIII
x
x
-
-
-
Azja
Iris pseudoacorus
kosaciec żółty
1,0
żółty
VI-VII
x
x
x
-
-
Europa
Leucojum aestivum
śnieżyca letnia
0,5
biały
V-VI
-
x
-
-
-
Europa
Liatris spicata
liatra kłosowa
1,0
niebieski
VII-IX
-
x
x
-
słońce
Ameryka Północna
Ligularia dentata
języczka pomarańczowa
1,0
żółty
VII-VIII
-
x
-
-
cień
Azja
Lychnis flos-cuculi
firletka poszarpana
0,4
różowy
V-VI
-
x
x
-
słońce
Europa
Lysimachia nummularia
tojeść rozesłana
0,05
żółty
VI-VII
-
x
x
-
półcień
Europa
Lysimachia punctata
tojeść kropkowana
0,9
żółty
VI-VII
-
x
x
-
-
Europa
Lythrum salicaria
krwawnica pospolita
0,8
różowy
VII-VIII
x
x
x
-
-
Europa
Matteuccia struthiopteris
pióropusznik strusi
0,7
-
...

Wykup dostęp do płatnych treści Portalu Komunalnego!

Chcesz mieć dostęp do materiałów Portalu Komunalnego Plus?

css.php