Usługi ekosystemowe przynoszą szereg korzyści, które jako społeczeństwo uzyskujemy ze środowiska. Są one nazywane usługami w celu podkreślenia wartości, jakich otoczenie dostarcza człowiekowi w zakresie zaopatrzenia w wodę, tlen, żywność i surowce, regulacji warunków życia oraz walorów społeczno-kulturowych.

Źródłem tych usług jest błękitno-zielona infrastruktura. Najogólniej ujmując, jest to wielofunkcyjna sieć obszarów i obiektów pokrytych roślinnością lub wodami, w różnym stopniu przekształconych przez człowieka, położonych zarówno na obszarach wiejskich, jak i w środowisku miejskim. Sieć ta może być identyfikowana w wielu skalach, od kontynentalnej, przez krajową i regionalną, po lokalną, a w zależności od skali wyróżnia się w niej różne elementy. Na potrzeby niniejszego artykułu rozpatrywana będzie skala ogólnomiejska. 

Szeroka koncepcja

Obejmuje ona znajdujące się w granicach miast tereny o różnych typach pokrycia i sposobach użytkowania, np. lasy i inne naturalne zbiorowiska, w tym mokradła, śródlądowe zbiorniki i cieki z towarzyszącą roślinnością, obszary morskie i przybrzeżne, a także tereny rolne i zadrzewienia śródpolne, odłogi pokryte spontaniczną roślinnością, parki, zieleńce i ogrody, powierzchnie biologicznie czynne na terenach zabudowanych, w tym zielone dachy i ściany, ogrody deszczowe, a także zbiorniki retencyjne, ekodukty czy zieleń przyuliczną i alejową. 

Nie jest to więc tylko nowa nazwa, obejmująca, co jest często w Polsce spotykane, same elementy retencyjne z zielenią. Ta szeroka i nowatorska koncepcja oznacza bowiem inne niż dotychczas, kompleksowe i zrównoważone środowiskowo podejście do planowania ogółu terenów zurbanizowanych oraz zarządzania nimi i użytkowania. Zgodnie z nią, wszelkie tereny pokryte roślinnością lub wodami są traktowane jako integralna część struktury funkcjonalno-przestrzennej miasta, na równi z innymi elementami, takimi jak zabudowa czy infrastruktura techniczna. Rolą błękitno-zielonej infrastruktury jest podtrzymanie funkcji środowiskowych i dostarczanie korzyści mieszkańcom w postaci usług ekosystemowych, równie ważnych jak pozostałe usługi o charakterze publicznym. Gdy jest ona strategicznie zaplanowana i zarządzana w taki sposób, aby zapewniała maksymalnie szeroką gamę tych usług, przyczynia się do zrównoważenia środowiskowego wymiaru rozwoju miasta z wymiarem społecznym i gospodarczym, przez co wpływa pozytywnie na jakość środowiska zamieszkania i życia mieszkańców.

Usługi regulacyjne

W warunkach miejskich na pierwszy plan wysuwają się świadczone przez błękitno-zieloną infrastrukturę usługi ekosystemowe o charakterze regulacyjnym i kulturowym. Usługi regulacyjne wspierają proces adaptacji miast do zmian klimatu, ograniczając skutki zjawisk ekstremalnych, takich jak upały i susze lub opady nawalne dzięki retencji i oczyszczanie wód opadowych i roztopowych. Ponadto wpływają pozytywnie na kształtowanie klimatu lokalnego i zdrowie ludzi m.in. poprzez łagodzenie miejskiej wyspy ciepła oraz regulację składu i jakości powietrza. W wielu przypadkach błękitno-zielona infrastruktura może stanowić alternatywę dla infrastruktury technicznej lub jej uzupełnienie, przynosząc oszczędności kosztów dzięki pełnieniu wielu funkcji na raz i szerokiemu wykorzystaniu procesów przyrodniczych. 

Usługi kulturowe

Usługi kulturowe mają natomiast charakter korzyści niematerialnych, takich jak tworzenie warunków do rekreacji i wypoczynku w kontakcie z przyrodą, łagodzenie stresu oraz wsparcie zdrowia psychicznego i fizycznego ludzi. Dostarczająca ich błękitno-zielona infrastruktura kształtuje bowiem charakter krajobrazu oraz walory rekreacyjne i turystyczne, buduje lokalną tożsamość, a także jest źródłem wrażeń estetycznych i przeżyć duchowych, inspiracji i refleksji. Wraz z warstwą kulturową współtworzy przestrzenie kontaktów międzyludzkich, służące integracji społeczności lokalnych i realizacji potrzeb poznawczych. 

Zarządzanie przestrzenią miejską

Natomiast możliwości świadczenia usług zaopatrzeniowych, polegających na dostarczaniu przez błękitno-zieloną infrastrukturę różnorodnych dóbr, w tym żywności i wody niezbędnej ludziom do życia, na terena...