Organizacja funkcjonowania punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych odwołuje się w szczególności do przepisów Ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (DzU z 2020 r. poz. 1439, z późn. zm.; dalej u.c.p.g.), a także Ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (DzU z 2020 r. poz. 797, z późn. zm.). W praktyce jednak formuła organizacyjna prowadzenia PSZOK-ów budzi czasem wątpliwości.

Dotychczas była mowa o najczęściej spotykanej formule – prowadzeniu PSZOK-u rozumianego jako punkt stacjonarny, czyli pewne miejsce (nieruchomość), na którym jest prowadzone zbieranie odpadów komunalnych w sposób selektywny, w zakresie rodzajów odpadów co najmniej wskazanych w art. 3 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. Miejsce to, co do zasady (wyjątek to zorganizowanie wspólnego PSZOK-u przez dwie lub więcej gmin), powinno znajdować się na terenie danej gminy i spełniać warunek „przestrzenny” wskazany w powołanym przepisie, czyli ma być łatwo dostępne dla wszystkich mieszkańców gminy. 

„Stacjonarność” PSZOK-u

Warto podkreślić, iż tę dostępność należałoby rozumieć pod względem nie tylko możliwości dojazdu, w tym odległości, ale także wyznaczonych godzin przyjmowania. Oczywiste jest również, że gmina, zlecając wykonanie zadania podmiotowi zewnętrznemu, powinna określić warunki tak rozumianej dostępności. Wskazany przepis tworzy jednak pewien wyjątek odnoszący się do położenia PSZOK-u na terenie gminy, którą miałby obsługiwać – skoro może być on zorganizowany wspólnie z inną gminą (a nawet gminami – art. 3 ust. 2a u.c.p.g.), to wydaje się dopuszczalne, aby położony był np. na terenie gminy współdziałającej, przy czym, biorąc pod uwagę treść wskazanego przepisu, nie musi to być nawet gmina sąsiadująca. Ustawodawca nie był tu jednak wystarczająco przewidujący i precyzyjny – przy przyjętych założeniach, jeżeli może to być tylko jeden punkt, to kryterium łatwości dostępu może stać się dość iluzoryczne. Należałoby chyba uzupełnić przepis w ten sposób, aby było jasne, że nawet wspólna organizacja PSZOK-u (jak pewnej formuły organizacyjnej) wymaga umiejscowienia co najmniej jednego punktu odbioru na terenie każdej ze współdziałających gmin.

Analizując kwestię „stacjonarności” PSZOK-u, można postawić pytanie, czy gmina może to zadanie wykonać wyłącznie poprzez zorganizowanie okresowego odbioru wymaganych rodzajów odpadów w formie „ruchomego PSZOK-u”, czyli okresowego odbierania od mieszkańców tychże odpadów bezpośrednio z nieruchomości. Praktyka zna takie przypadki. Przy tej formule trudno sobie wyobrazić, naturalnie przede wszystkim ze względu na koszty, aby takie odbieranie odbywało się z zadowalającą mieszkańców częstotliwością (praktyka przyjmuje tu okresy kwartalne lub nawet dłuższe). Przyjęcie takiego rozwiązania w oczywisty sposób stawia znak zapytania co do realizacji wymogu zapewnienia łatwej dostępności, tym razem pod względem czasowym. Taka formuła wykonywania obowiązku zorganizowania PSZOK-u, zastępująca punkt stacjonarny, nie znajduje oparcia w przepisach u.c.p.g., może mieć co najwyżej charakter uzupełniający np. w sytuacji, o której była mowa w poprzednim akapicie (gdy funkcjonuje w gminie bądź dla potrzeb gminy tylko jeden PSZOK, trudno dostępny dla części mieszkańców ze względu na odległość).

Formuła organizacyjna

Kolejną kwestią wartą rozważenia jest pytanie o podmiot prowadzący PSZOK. Pod tym względem można wskazać dwie dopuszczalne formuły organizacyjne: PSZOK prowadzony przez gminę (gminną jednostkę organizacyjną) oraz PSZOK prowadzony przez inny podmiot, któremu gmina powierzyła takie zadanie w trybie dopuszczonym prawem. Wybór przez gminę jednej z formuł powoduje daleko idące konsekwencje, w szczególności pod względem konieczności spełnienia określonych wymagań związanych z prowadzeniem działalności charakteryst...