ROP. Mieszkańcy muszą wiedzieć, o co toczy się spór

ROP wraca na kolejnych konferencjach, debatach i spotkaniach branżowych. Rozmówcy spierają się o konstrukcję systemu, zarządzanie pieniędzmi, rolę producentów, samorządów i państwa. Dla przeciętnego mieszkańca pozostaje to jednak trudny do rozszyfrowania zbiór pojęć. I właśnie na ten problem zwróciła uwagę podczas targów POLECO 2026 Olga Goitowska, wiceprzewodnicząca Rady Programowej Związku Pracodawców Branży Komunalnej.

Brak zielonego światła dla projektu ustawy UC100

Zdaniem Olgi Goitowskiej, wieloletnia dyskusja pozwoliła już wypracować projekt, nad którym powinny rozpocząć się dalsze prace legislacyjne.

– Na tę chwilę brakuje tylko i wyłącznie zielonego światła od strony rządu, żeby przepuścić gotowy projekt do prac parlamentarnych – powiedziała Olga Goitowska.

Rozmówczyni podkreśliła skalę zaangażowania samorządów i branży odpadowe w dyskusję o ROP. W jej ocenie, trudno wskazać drugi projekt, który wymagałby od środowiska samorządowego tak dużego nakładu pracy. Oficjalnie projekt nowej ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych jest prowadzony pod numerem UC100. Ma on zarówno stworzyć ramy stosowania unijnego PPWR, jak i przebudować krajowy model rozszerzonej odpowiedzialności producenta.

Sposób zarządzania pieniędzmi w nowym systemie gospodarowania odpadami

Jednym z podstawowych punktów konfliktu pozostaje sposób zarządzania pieniędzmi w nowym systemie. Olga Goitowska wskazała, że strona samorządowa i odpadowa opowiadała się za operatorem publicznym, podczas gdy przedstawiciele producentów prezentowali inną wizję organizacji systemu.

– W pewnym momencie wszyscy sobie zdaliśmy sprawę, że nie jesteśmy w stanie znaleźć kompromisu – powiedziała przedstawicielka ZPBK.

Nie oznacza to, że wszystkie środowiska kwestionują samą potrzebę ROP. Spór dotyczy przede wszystkim konstrukcji systemu, przepływu pieniędzy i kontroli nad nimi. To ważne rozróżnienie także dlatego, że wokół projektu UC100 istnieją istotne rozbieżności. Stanowiska prezentowane przez część branży komunalnej i samorządowej różnią się od stanowisk części organizacji producenckich i przedsiębiorców. Debata nad kształtem systemu nadal trwała również na poziomie parlamentarnych interpelacji.

Sformułowanie ROP jako bariera w komunikacji z mieszkańcami

Rozmówczyni zwróciła uwagę na coś znacznie bardziej podstawowego: mieszkańcy mogą nie rozumieć, o czym branża właściwie rozmawia. „Rozszerzona odpowiedzialność producenta” jest terminem prawnym, który bez dodatkowego wyjaśnienia niewiele mówi osobie zainteresowanej przede wszystkim wysokością rachunku za odpady. Olga Goitowska zestawiła ROP z systemem kaucyjnym. Ten drugi jest dla mieszkańca znacznie łatwiejszy do zrozumienia: kupuje opakowanie, płaci kaucję, oddaje je i odzyskuje pieniądze. W przypadku ROP mechanizm finansowania pozostaje dla przeciętnego odbiorcy dużo bardziej abstrakcyjny.

– ROP sam w sobie jest skrótem, który nikomu nic nie mówi. Rozszerzona odpowiedzialność producenta też nikomu nic nie mówi – powiedziała Olga Goitowska.

Wpływ ROP na opłaty za odpady i rachunki mieszkańców

W tym miejscu rozmówczyni sprowadziła dyskusję do bardzo konkretnego komunikatu. Według Olgi Goitowskiej w prezentowanym przez nią modelu udział finansowania po stronie producentów mógłby odpowiadać za ok. 30% kosztu systemu opakowaniowego obciążającego obecnie mieszkańców.

– Albo mamy rozszerzoną odpowiedzialność producenta i producent dorzuca się do opłaty śmieciowej w 30%, albo nie – powiedziała przedstawicielka ZPBK.

Tę wypowiedź trzeba jednak czytać precyzyjnie. Nie oznacza ona, że po uchwaleniu ustawy każdy rachunek za odpady automatycznie spadnie o 30%. To szacunek i argument przedstawiony przez rozmówczynię w kontekście oczekiwanego udziału producentów w finansowaniu kosztów systemu. Ministerstwo Klimatu i Środowiska również przedstawia projekt ROP jako rozwiązanie mające przenieść część kosztów gospodarowania odpadami opakowaniowymi z mieszkańców na wprowadzających produkty w opakowaniach oraz w dłuższej perspektywie stabilizować koszty systemów gminnych.

Olga Goitowska argumentowała, że brak nowego źródła finansowania nie oznacza zamrożenia obecnych rachunków. System gospodarki odpadami nadal musi się modernizować, a wymagania środowiskowe rosną.

– Bez ROP będzie jeszcze drożej – powiedziała Olga Goitowska. Była to prognoza rozmówczyni, a nie gwarantowany scenariusz wysokości przyszłych opłat.

W rozmowie pojawiło się również pytanie, czy samorządy i branża odpadowa wystarczająco dobrze komunikują mieszkańcom znaczenie zmian. Olga Goitowska przekonywała, że na końcowym etapie sporu potrzebny jest prosty przekaz pokazujący ekonomiczne konsekwencje różnych wariantów. Nie oznacza to, że różnica między „konsumentem” a „mieszkańcem” nie istnieje. Ma ona znaczenie przy analizowaniu tego, na kogo faktycznie mogą zostać przerzucone koszty opłat producentów. Z perspektywy gospodarki komunalnej kluczowe pytanie jest jednak inne: jaka część kosztów pozostanie do pokrycia w gminnym systemie?

Rola państwa i producentów w modelu UC100

Olga Goitowska pozytywnie oceniła utrzymanie ważnej roli strony publicznej i samorządowej w proponowanym systemie. Jednocześnie w debacie istnieje przeciwne stanowisko. Część organizacji przedsiębiorców i przedstawicieli strony producenckiej krytykuje model UC100 za nadmierną centralizację i ograniczenie ich wpływu na gospodarowanie środkami. To nie jest więc konflikt między zwolennikami i przeciwnikami recyklingu. To spór o to, jak zorganizować odpowiedzialność finansową producentów i kto powinien zarządzać strumieniem pieniędzy. Projekt UC100 był w 2026 r. wielokrotnie aktualizowany. Oficjalna karta projektu KPRM wskazuje m.in. wersję 4.0 opublikowaną 17 sierpnia. W końcowej części rozmowy Olga Goitowska poszła krok dalej, krytycznie oceniając funkcjonowanie modeli ROP opartych na stronie producenckiej w innych państwach Europy.

– ROP oparty o stronę producencką nie funkcjonuje, nie realizuje celów środowiskowych – powiedziała Olga Goitowska. Modele funkcjonujące w państwach UE różnią się konstrukcją i sposobem podziału odpowiedzialności, a strona producencka przedstawia własne argumenty na rzecz większego udziału producentów w organizowaniu systemu. Sam prowadzący zwrócił zresztą w rozmowie uwagę, że przedstawiciele producentów przedstawiliby w tej kwestii odmienne argumenty. Tu pojawiła się jedna z najbardziej jednoznacznych wypowiedzi całej rozmowy.

– Na tym etapie już dyskusje się skończyły i teraz powinniśmy się skupić na samym projekcie – powiedziała Olga Goitowska. Debata o ROP trwa od lat. Interesy poszczególnych uczestników rynku pozostają rozbieżne i żaden model nie usuwa wszystkich konfliktów. Dla mieszkańca sednem jest coś innego: kto ma finansować zagospodarowanie odpadów powstających z opakowań – wyłącznie lub niemal wyłącznie lokalny system czy również producenci, którzy te opakowania wprowadzają na rynek?

27–28 października 2026 r. w hotelu ibis Styles Lublin Stare Miasto odbędzie się

 Forum Recyklingu

To kluczowe ogólnopolskie wydarzenie gromadzi liderów branży, ekspertów i przedstawicieli samorządów, aby wyznaczać efektywne kierunki gospodarki obiegu zamkniętego. Sprawdź szczegółowy program i dołącz do najważniejszego spotkania sektora na stronie forumrecyklingu.pl