ROP ma odciążyć mieszkańców?

Rozszerzona odpowiedzialność producenta jest jednym z najważniejszych i jednocześnie najbardziej spornych tematów współczesnej gospodarki odpadami. Podczas targów POLECO 2026 rozmawialiśmy o niej z mec. Sławomirem Podgórskim, radcą prawnym i doradcą prawnym Krajowej Izby Gospodarki Odpadami.

Kto dzisiaj płaci za opakowania?

Mecenas Podgórski sprowadza ideę ROP do zasady „zanieczyszczający płaci”. Jego zdaniem, problem obecnego modelu polega na tym, że koszt zagospodarowania odpadów opakowaniowych jest w dużej mierze pokrywany przez mieszkańców w ramach lokalnych systemów gospodarki odpadami.

– Rozszerzona odpowiedzialność producenta to jeden z elementów gospodarki obiegu zamkniętego, a jednocześnie jest to fundament gospodarki odpadami, zwłaszcza odpadami opakowaniowymi – powiedział ekspert.

Według niego, ROP powinien zmienić proporcje finansowania i większą część kosztu przypisać podmiotom wprowadzającym produkty w opakowaniach.

Mieszkaniec czy konsument?

Jedna z ciekawszych części rozmowy dotyczy różnicy między mieszkańcem a konsumentem. Dziś opłata za gospodarowanie odpadami jest powiązana przede wszystkim z funkcjonowaniem systemu gminnego. Tymczasem poszczególni konsumenci kupują bardzo różne produkty i generują odpady o bardzo zróżnicowanym koszcie zagospodarowania.

– Nie każdy mieszkaniec kupuje luksusowe towary w wyrafinowanych opakowaniach, ale płaci za utylizację tych odpadów – wskazywał mecenas.

W modelu ROP koszt ma być silniej powiązany z konsumpcją danego produktu. Nie oznacza to, że konsument ostatecznie nie poniesie żadnych kosztów. Ekspert przyznał, że producenci mogą uwzględniać opłaty w cenach produktów. Różnica ma polegać na sposobie ich rozłożenia.

Jakie wsparcie trafi do budżetów gmin?

W rozmowie pojawił się szacunek, wg którego środki z ROP mogłyby odpowiadać za ok. 15% kosztów funkcjonowania gminnych systemów gospodarki odpadami. Podgórski zastrzega przy tym, że nie musi to automatycznie oznaczać obniżenia rachunków dokładnie o 15%. Bardziej prawdopodobnym efektem może być ograniczenie tempa ich wzrostu.

To istotne rozróżnienie. ROP nie powinien być przedstawiany jako gwarancja niższej opłaty dla każdego mieszkańca, lecz jako mechanizm przenoszący część kosztów na inne źródło finansowania.

Czym jest ekomodulacja w systemie ROP?

W uproszczeniu oznacza ona różnicowanie wysokości opłat w zależności od tego, jak łatwo dane opakowanie można poddać recyklingowi.

– Opłata będzie zróżnicowana w zależności od tego, jaki rodzaj opakowania zostanie zastosowany – tłumaczył Sławomir Podgórski.

Łatwe do recyklingu opakowanie powinno więc generować niższy koszt niż skomplikowana konstrukcja wielomateriałowa, której zagospodarowanie jest technologicznie trudniejsze albo droższe. Mechanizm ekonomiczny ma w ten sposób wpływać na decyzje projektowe producentów.

Ekonomiczny bodziec dla producentów opakowań

I właśnie tutaj rozszerzona odpowiedzialność producenta wychodzi poza samą redystrybucję pieniędzy. Jeżeli opakowanie rodzi trudności w recyklingu, to będzie to oznaczało wyższe koszty, zatem producent otrzyma ekonomiczny bodziec do jego przeprojektowania.

– Chodzi o to, żeby poprzez system finansowy zmusić producentów do wykorzystania takich materiałów do produkcji opakowań, które będą najłatwiejsze do przetworzenia w procesie recyklingu i odzysku – podkreślił mecenas Podgórski.

W dłuższej perspektywie ROP ma więc działać również prewencyjnie: zmniejszać udział opakowań, które trudno później zagospodarować.

Gdzie mają trafić pieniądze z opłat ROP?

Sławomir Podgórski tłumaczył również mechanizm redystrybucji środków. Wskazał, że projekt zakłada pobieranie opłat od producentów, a następnie przekazywanie części środków do gmin oraz instalacji i recyklerów.

Oficjalny projekt rządowy funkcjonuje obecnie pod oznaczeniem UC100. Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazuje w swoich materiałach NFOŚiGW jako element proponowanego modelu przepływu środków. Warto zaznaczyć, że w automatycznej transkrypcji rozmowy pojawia się określenie „UC1”. To błąd transkrypcji – w publikacji należy stosować UC100.

Wyższe poziomy recyklingu i apel o sprawne przepisy

Mecenas Podgórski podkreślił, że korzyść dla gmin nie powinna ograniczać się do finansowania. Jeżeli ekomodulacja doprowadzi do zwiększenia udziału opakowań łatwiejszych do recyklingu, gminom i instalacjom powinno być łatwiej realizować wymagane poziomy recyklingu.

– ROP z jednej strony to mechanizm finansowania, z drugiej strony to zwiększenie efektywności selektywnej zbiórki odpadów i podniesienie poziomów recyklingu – zaznaczył ekspert. Ostatecznym celem ma być również ograniczenie ilości odpadów opakowaniowych powstających na rynku.

Na końcu rozmowy ekspert KIGO zaapelował o możliwie szybkie zakończenie prac legislacyjnych, bo każdy dzień bez systemu ROP to wymierna strata dla gmin oraz dla mieszkańców, którzy ponoszą te koszty codziennie.

27–28 października 2026 r. w hotelu ibis Styles Lublin Stare Miasto odbędzie się

 Forum Recyklingu

To kluczowe ogólnopolskie wydarzenie gromadzi liderów branży, ekspertów i przedstawicieli samorządów, aby wyznaczać efektywne kierunki gospodarki obiegu zamkniętego. Sprawdź szczegółowy program i dołącz do najważniejszego spotkania sektora na stronie forumrecyklingu.pl