Nowe oblicze częstochowskiej elektrociepłowni

W Elektrociepłowni Fortum w Częstochowie dekarbonizacja ma dziś bardzo konkretny wymiar. W marcu 2026 roku spaliliśmy ostatnią partię węgla w głównym kotle, który obecnie przygotowywany jest do pracy wyłącznie na biomasie. Równolegle trwa rozbudowa niezbędnej infrastruktury – powstają silosy na paliwo biomasowe, peron technologiczny oraz systemy logistyczne umożliwiające sprawną obsługę dostaw.

To oznacza przejście od modelu opartego na węglu do nowego sposobu funkcjonowania elektrociepłowni – już w oparciu o inne paliwa i inną organizację pracy całego zakładu.

Korzyści, wyzwania i kolejne kroki

Dekarbonizacja systemów ciepłowniczych przestała być dla Fortum wyłącznie kierunkiem strategicznym. Dziś to proces w trakcie realizacji, który już przekłada się na sposób funkcjonowania elektrociepłowni i całego systemu ciepłowniczego miasta.

Podstawowym powodem odchodzenia od węgla jest chęć zapewnienia długofalowej stabilności funkcjonowania systemu ciepłowniczego. W warunkach rosnących kosztów emisji CO₂, coraz bardziej wymagających regulacji środowiskowych oraz zmienności rynku paliw kopalnych utrzymywanie kotłów spalających węgiel staje się coraz mniej przewidywalne.

Dekarbonizacja ogranicza takie ryzyko. Przejście na paliwa niskoemisyjne oznacza niższe obciążenia związane z systemem EU ETS, większą odporność na wahania cen surowców oraz lepsze przygotowanie na przyszłe wymogi regulacyjne. W praktyce przekłada się to na większą stabilność systemu i długofalowo akceptowalne koszty dla odbiorców końcowych.

Istotny jest również wpływ elektrociepłowni na środowisko i społeczeństwo. Ograniczenie emisji CO₂ oraz zanieczyszczeń lokalnych poprawia jakość powietrza w mieście i wzmacnia społeczną akceptację dla systemu ciepłowniczego jako kluczowego elementu miejskiej infrastruktury.

Transgraniczna sieć ciepłownicza połączy podzielone miasto

Jak zapewnić stabilne dostawy biomasy?

Jednym z kluczowych wyzwań takiego scenariusza odejścia od węgla jest bezpieczeństwo dostaw biomasy – szczególnie w kontekście doświadczeń ostatnich sezonów grzewczych. W Częstochowie podchodzimy do tego w sposób systemowy.

Po pierwsze: dywersyfikujemy źródła dostaw biomasy, współpracując z wieloma niezależnymi dostawcami i opierając się na różnych kierunkach pozyskania surowca. Pozwala to ograniczyć ryzyko wstrzymania dostaw w sytuacji, w której partnerowi biznesowemu zabraknie paliwa w magazynach.

Po drugie (i kluczowe): rozbudowujemy infrastrukturę magazynową. Powstające silosy umożliwią tworzenie zapasów paliwa. To z kolei zwiększa odporność systemu na krótkoterminowe niedobory i sezonowe wahania dostępności.

Po trzecie: rozwijamy logistykę dostaw. Budowa peronu technologicznego i modernizacja układów transportu wewnętrznego pozwolą sprawnie i elastycznie obsługiwać większe wolumeny paliwa i reagować na zmieniające się warunki rynkowe.

Całość uzupełnia długoterminowe planowanie kontraktowe, które pozwala na zabezpieczenie odpowiednich ilości paliwa na kolejne sezony grzewcze.

Czy biomasowe ciepłownie zdały mroźny egzamin? Rozmowa z Jarosławem Grobelnym (PEC Gniezno)

Co dalej?

Projekt w Częstochowie jest jednym z etapów szerszej transformacji ciepłownictwa w Fortum. W pierwszej kolejności celem jest pełne odejście od węgla w podstawowym źródle ciepła i stopniowe ograniczanie jego roli w źródłach szczytowych – aż do całkowitej eliminacji z miksu paliwowego.

W dłuższej perspektywie rozwijamy model ciepłownictwa wielotechnologicznego. Oznacza to coraz większą integrację różnych źródeł energii: biomasy, technologii Power-to-Heat, magazynów ciepła, odzysku energii odpadowej oraz ścisłej współpracy z systemem elektroenergetycznym. Ciepłownictwo staje się w związku z tym aktywnym elementem systemu energetycznego, wspierającym stabilność i integrację całego systemu.

Częstochowa pokazuje, że dekarbonizacja może być procesem etapowym i możliwym do przeprowadzenia w działającym systemie – bez ryzyka dla bezpieczeństwa dostaw ciepła do klienta końcowego. To właśnie takie podejście wyznacza dziś kierunek rozwoju nowoczesnego, odpornego i niskoemisyjnego ciepłownictwa w Polsce.

Sebastian Wawrzyniak

kierownik projektu dekarbonizacji w Częstochowie

Wszystkie artykuły z miesięcznika “Energia i Recykling” publikujemy w otwartym dostępie!